Türk İslam bilginleri, bilim adamları kimlerdir? Türk İslam bilginlerinin çalışma alanları, başarıları, resimleri, hakkında bilgi.
Türk İslam Bilginleri ve Çalıştıkları Alanlar
Ali Kuşçu
15. yy başı – 1474
Astronom, Matematikçi, Dil bilimci, Kelamcı
Ali Kuşçu, en başta matematik ve astronomi olmak üzere pek çok alanda çalışmalar yapmış ve eserler vermiş bir bilim adamıdır. Bu eserlerin bir kısmı hacimli araştırmalar, bir kısmı ders kitapları bir kısmı ise belirli meseleleri ele alıp çözen risalelerdir. DEVAMI
Baş Hoca İshak Efendi
? – 1836
Matematikçi, Geometrici, Fizikçi, Astronom, Mühendis
İshak Efendi, hem kendi yazdığı hem de Avrupa dillerinden çevirdiği eserlerle Osmanlı Bilim Dünyasına modern bilimin aktarılmasını sağlayan önemli bilim adamlarındandır. DEVAMI
Bursalı Ömer El-Şifai
? – 1742
Kimyacı, Botanikçi, Hekim, Eczacı
18. yy Osmanlı hekim ve kimyacılarından ulan Ömer El-Şifai bu alanlarda bir süredir Batıda yaşanan ilerlemeleri takip edip anlayarak bunların Osmanlı tıbbında uygulanmasına katkı sağlamıştır. DEVAMI
Cabir Bin Hayyan
721 – 815
Kimyacı, Eczacı, Hekim, Astronom, Metalurji bilgini, Matematikçi, Filozof
Cabir Bin Hayyan, deneysel çalışmaları kimyanın hizmetine sunmasıyla bu alanda bir çığır açmıştır. Bu nedenle Cabir modern kimya biliminin kurucusu kabul edilir. DEVAMI
El-Battani
850(?) – 929
Astronom, Matematikçi, Fizikçi, Mühendis
Battânî, İslam Dünyası’nda yetişmiş en büyük astronomlardandır. Battânî, Rakka’da kendi imkanlarıyla kurduğu gözlemevinde ve daha başka yerlerde gerçekleştirdiği gözlemlerle o günün şartlarında ileri düzeyde bir astronomi bilgisine ulaşmıştır. DEVAMI
El-Biruni
973 – 1051
Astronom, Matematikçi, Geometrici, Coğrafyacı, Tarihçi, Hekim, Eczacı, Yer Bilimci
Biruni pek çok alanda eser vermiş çok yönlü bir bilim adamıdır. Matematik bunların önde gelenlerinden biridir. Trigonometri alanındaki bazı bulgularına batılı matematikçiler ondan ancak iki asır sonra ulaşabilmiştir. DEVAMI
El-Cezeri
12. yy – 13. yy. başı
Mekanikçi, Mühendis, Matematikçi, Otomat Ustası, Fizikçi
Cezeri icat edip ürettiği otomatik makinalarla robotik ve sibernetik bilimlerinin temelini atmıştır. Hidromekanik denge unsurlarını mükemmel derecede kullanarak geliştirdiği parçalar ile bazı sistemlerinin Batı’da ancak 16.yy’dan itibaren keşfedilebildiği bilinmektedir. DEVAMI
El-Farabi
870 – 950
Filozof, Siyaset Kuramcı, Müzik Kuramcı
Fârâbi, bilim tarihinin en büyük filozoflarındandır. Siyaset felsefesinde Platon’un temellendirdiği görüşleri Doğu toplumları ve İslam anlayışına göre uyarlamıştır. Ona göre akıl en yüce değer, bu aklı insana verense en kutlu olandır. DEVAMI
El-Fergani
9. yy. başı – 861 sonrası
Astronom, Matematikçi, Fizikçi, Mühendis
İslam Dünyasında astronomi üzerine kapsamlı bir risâle yazan ilk bilgin Fergânidir. Yerin ve gezegenlerin büyüklükleri konusundaki en kapsamlı çalışmayı Fergâni yapmıştır.Güneş tutulmalarını önceden tespit eden bir yöntem geliştirmiştir. DEVAMI
El-Harezmi
780 – 850
Matematikçi, Astronom, Coğrafyacı, Tarihçi
Harezmi matematik bilimine cebiri kazandıran bilgindir. Harezmi “0” (sıfır) ve bilinmeyen işareti “x” in mucidi olarak bilinir. 10 rakamdan oluşan basamaklı sayı sistemi üzerine bir eser yazarsak bu rakamların İslam Dünyası ve Batı’da tanınıp kullanılmasını sağlamıştır. DEVAMI
El-İdrisi
1100 – 1166
Coğrafyacı, Haritacı, Tarihçi, Eczacı, Botanikçi
İdrisi, haritacılık ve coğrafya alanlarında döneminin en büyük bilginidir. Norman kralı II. Roger için hazırladığı, 70 ayrı paftadan oluşan Dünya haritası, o döneme değin bilinen Dünya’nın mükemmel bir tasvirini vermeyi amaçlayan oldukça kapsamlı bir çalışmadır. DEVAMI
Ez-Zehravi
936 – 1013
Hekim, Cerrah, Eczacı, Kimyacı, Filozof
Alışılmadık bir hastalık olan hemofiliyi yani kanın pıhtılaşmamasını ayrıntıları ile açıklamıştır. Kanamaları kontrol etmek için alkol ve balmumu ile damarları dağlama yöntemini açıklamıştır. Diş tedavisinde çürüyen dişi çekilmesi ve çekilen bölgenin dağlanması gibi yeni uygulamalar geliştirmiştir. DEVAMI
Ez-Zerkali
1029 – 1100
Astronom, Matematikçi, Mühendis
Zerkâli, Kopemik ve Kepler’e kadar olan Avrupa Ortaçağ biliminin en önemli gökbilimcileri arasında sayılmaktadır ve bu yüzden ayın bir kraterine Uluslararası Astronomi Birliği tarafından Zerkali’nin ismi verilmiştir. DEVAMI
Fethullah Şirvani
1417 – 1486
Matematikçi, Astronom, Fizikçi, Optikçi, Tefsir Alimi
Şirvâni, matematik, astronomi, dil, mantık, edebiyat, tefsir, fıkıh, müzik, metafizik, geometri, fizik ve optik alanlarında 20’ye yakın eser kaleme almış çok yönlü bir bilim adamıdır. DEVAMI
Gelenbevi İsmail Efendi
1730 – 1790
Matematikçi, Mantıkçı, Astronom, Filozof, Kelamcı
Gelenbevi İsmail Efendi, pek çok bilim dalının hemen hepsinde söz sahibi olan; 18. yy Osmanlı bilim anlayışım eserleriyle günümüze aktaran önemli bilim adamlarındandır. Gelenbevi, logaritmanın ülkemizdeki ilk büyük ustasıdır. DEVAMI
Gıyaseddin Cemşid El-Kaşi
1380(?) – 1429
Matematikçi, Astronom, Mühendis
El-Kâşi, matematik alanında çağının ilerisinde çalışmalar yapmış bir bilim adamıdır, özellikle Miftâhu’l-hisâb adlı kitabı Doğu matematikçilerinin yazdıkları eserlerin zirvesi olarak kabul edilir. 1 derecelik yayın sinüsünü (sin 1°) kendine has bir metodla hesaplamıştır. DEVAMI
Hüseyin Rıfkı Tamani
1750 – 1817
Matematikçi, Mühendis, Astronom, Coğrafyacı
Tamani matematik, geometri, mühendislik ve coğrafya konularında kitaplar yazdığı gibi dönemin Batı’da yazılmış önemli eserlerinden bazılarını da tercüme ederek Türk bilim dünyasına kazandırmıştır. DEVAMI
İbn Bacce
1077 – 1139
Astronom, Filozof, Matematikçi, Fizikçi, Hekim, Siyaset Bilimci, Şair
İbn Bacce matematik, fizik, astronomi, felsefe, siyaset, tıp ve müzik gibi birçok bilimle uğraşan çok yönlü bir bilim adamıdır. Aristoteles’in felsefesini yorumlayan çalışmaları Batı Dünyası’nda Rönesansa giden yolun ilk adımlarını oluşturmuştur. DEVAMI
İbn El-Baytar
1197 – 1248
Botanikçi, Eczacı, Hekim, Kimyacı
İbn al-Baytar, yaşadığı dönemde birçok Özelliği ile eşine az rastlanan, tarihin gördüğü en büyük botanikçilerden birisidir. Dioskorides, İbn Sinâ, Galenos, Dineveri, Razi ve Zehravi’nin yapıtlarını incelemiş, kendi araştırmaları ve gözlemleriyle bunları harmanlayarak bitkiler üzerine iki önemli eser kaleme almıştır. DEVAMI
İbn El-Nefis
1213 – 1288
Hekim, Eczacı, Filozof, Fizikçi
Tıp tarihinde küçük kan dolaşımı sistemini tam ve doğru olarak açıklayan ilk bilim adamı İbn el-Nefis’tir. Göz hastalıklarına ilişkin çalışması bu konuda o güne kadar yazılmış en değerli kaynak olarak kabul edilir. DEVAMI
İbn El-Rüşd
1126 – 1198
Filozof, Hekim, Siyaset Kuramcı, Astronom, Matematikçi, Fizikçi, Kadı
İbn el-Rüşd, Antik Yunan filozofu Aristoteles’in felsefesini yorumlayarak ona yeni bir şekil vermiştir. İbn el-Rüşd Antik Yunan düşünürlerinin eserlerini okumuş, anlamış ve bunları yorumlayarak 12. yy bilim ve düşünce dünyasına yeniden kazandırmıştır. DEVAMI
İbn El-Şatır
1304 – 1375
Astronom, Matematikçi,
İbn Sina
980 – 1037
Hekim, Eczacı, Astronom, Filozof, Matematikçi
İbn Sina, bilimin hemen hemen her dalında çalışmalar yapmış ve felsefi düşünceleri ile kendinden sonra gelenleri etkilemiş dahi bir Türk düşünür ve bilgindir. Tıp tarihinin gelmiş geçmiş en büyük hekimi olan İbn Sina’nın eseri el-Kanun fi’t-Tıbb 18. yy.’a kadar dünyadaki tıp okullarında temel kaynak olarak okunmuştur. DEVAMI
İbnü’l Heysem
965 – 1040
Optikçi, Fizikçi, Matematikçi, Astronom, Filozof
Kadızade-i Rumi
1359 – 1435
Astronom, Matematikçi, İlahiyatçı
Kadızade-i Rumi Osmanlı Devleti’nde yetişen ilk önemli astronomi bilginidir. Hem astronomi hem de matematik alanında çok önemli çalışmalar yapmıştır. DEVAMI
Kalfazade İsmail Çınari
18. yy
Matematikçi, Astronom
Fransızcadan çevirdiği Cassini Zic’inin (astronomik tablo) giriş kısmına eklediği logaritmik tablolar sayesinde logaritmayı matematiğin ayrı bir dalı olarak Osmanlı matematikçilerinin hizmetine sunmuştur. DEVAMI
Matrakçı Nasuh
1480 – 1564
Tarihçi, Coğrafyacı, Matematikçi, Devlet Adamı, Nakkaş, Hattat
Daha çok kendi kadı olan “matrak” oyunundaki yetenekleriyle bilinen Matrakçı Nasuh aynı zamanda iyi bir matematikçi, haritacı ve minyatür ustasıdır. Çizdiği yerleşim yeri minyatürleri, o dönem şehirleri hakkında çok değerli bilgiler sunmaktadır. DEVAMI
Mehmet Emin Derviş Paşa
1817 – 1878
Kimyacı – Mühendis, Fizikçi
Türkiye’de çağdaş kimya çalışmalarının öncüsü Mehmet Emin Derviş Paşa’nın fizik ve kimya alanlarında yaptığı çalışmalar sonraki bilim adamlarının yolunu aydınlatmıştır. DEVAMI
Mimar Sinan
1489 – 1588
Mimar, Sanatkar, Mühendis, Matematikçi
Mimar Sinan, hayatı boyunca Osmanlı Devleti sınırları içinde bilinen 365 eser inşa etmiştir. Bunların 92’sı cami, 52’si mescit, 55’i medrese, 7’si darül kutra, 20’si türbe, 17’si imarethane, 3’ü darüşşifa, 6’sı suyolu, 10’u köprü, 20’si kervansaray, 36’sı saray, 8’i mahzen ve 48’i hamamdır. DEVAMI
Mirim Çelebi
15. yy ortaları – 1525
Astronom, Filozof, Optikçi, Matematikçi
Mirim Çelebi 16. yy’da Osmanlı Devleti’nde astronomi ve matematik konularında eser veren ve bu bilimlerin Osmanlı bilim dünyasında ileri seviyelere ulaşmasına katkısı olan bir bilim adamıdır. DEVAMI
Molla Lütfi
15. yy ortaları – 1495
Matematikçi, Geometrici, Fizikçi, Astronom
Molla Lütfi Osmanlı Devleti’nin yetiştirdiği önemli bilim adamlarındandır. Matematik, astronomi, mantık, felsefe ve kelâm alanlarında iyi bir eğitim almış; bu alanlarda yazdıklarıyla bilimin ilerlemesine katkıda bulunmuştur. DEVAMI
Nasirüddin-i Tusi
1201 – 1274
Astronom, Mühendis, Matematikçi, Coğrafyacı, Hukukçu, İlahiyatçı
Tusi, Türk bilim tarihindeki en önemli gözlemevlerinden biri olan Meraga Gözlemevi’ni kurmuştur. Tusi, Meraga Gözlemevi’nde 12 yıl süren gözlemleri sonucunda yüzyıllarca astronomların temel başvuru kaynağı Zic-i İlhani’yi hazırlamış, el-Tezkire fi’İlm el-Hey’e adlı astronomi kitabını kaleme almıştır. DEVAMI
Ömer Hayyam
1048 – 1131
Matematikçi, Astronom, Coğrafyacı, Geometrici, Filozof, Şair
Cebir ve geometri çalışmaları ile kendinden sonra gelen matematikçilerin yolunu aydınlatmıştır. Ömer Hayyam, üçüncü dereceden (kübik) denklemleri sınıflandırarak bunların çözümleri üzerine çalışan ilk matematikçidir. Binom teoremini ve bu açılımda ki katsayıları bulan ilk kişi olduğu düşünülmektedir. DEVAMI
Piri Reis
1465 – 1554
Kartograf, Deniz Bilimci, Amiral, Matematikçi, Astronom
Bir haritacı, deniz bilimci ve çok yetenekli bir kaptan olan Piri Reis hem osmanlı hem Dünya bilim tarihinnde
haritacılık alanında eşsiz bir yere sahiptir. Çizdiği iki büyük Dünya Haritası bugün bile bilim adamlarını hayrete düşürmektedir. DEVAMI
Sabit Bin Kurra
826 – 901
Matematikçi, Astronom, Hekim, Filozof
Sabit bin Kurra yaşadığı çağın en büyük matematikçisidir, özellikle geometri ve trigonometri alanlarındaki çalışmalarıyla matematikte yeni bir dönemin başlangıcını oluşturduğu söylenebilir. Bu nedenle Batılı bilginlerin bir kısmı onun için “Arapların öklidi” tabirini kullanır. DEVAMI
Sabuncuoğlu Şerafeddin
1386 – 1468 (?)
Hekim, Cerrah, Eczacı, Botanikçi
Sabuncuoğlu, o dönem hekimlerinin aksine tedavide cerrahiye daha fazla önem vererek cerrahi yöntemlerinin gelişmesine katkıda bulunmuştur. Sabuncuoğlu’nun Türkçe kalema aldığı Cerrahiyyet’i İlhaniyye 3 bölüm olarak düzenlenmiştir. DEVAMI
Salih Zeki Bey
1864 – 1921
Bilim Tarihçisi, Matematikçi, Astronom
Salih Zeki Bey çağdaş Türk bilim tarihçiliğinin kurucusudur. Osmanlı Devletimin en önde gelen son dönem matematik bilginlerindendir. Astronomi ve mantık alanlarında kendinden sonrakilere yol gösteren önemli çalışmalar yapmıştır. DEVAMI
Takiyüddin Er-Raşid
1521 – 1585
Astronom, Fizikçi, Matematikçi, Mühendis, Mekanikçi, Kadı
İstanbul’da kurduğu gözlemevinde kendi yaptığı ölçüm ve gözlem aletleriyle yaptığı çalışmalar Osmanlı Devleti’nde astronominin daha da gelişmesine büyük katkıda bulunmuştur. DEVAMI
Tezkireci Köse İbrahim Efendi
17. yüzyıl
Astronom, Matematikçi
İbrahim Efendinin astronomi ve milletlerarası takvimler konusunda iki eserinin daha olduğu kendisi tarafından ifade edilmektedir. Astronomik cetveller konusunda Latince yazılmış bir eserden yaptığı tercümeyle Kopernik astronomisi ve modern astronomi kavramları ilk defa Osmanlı bilim literatürüne girmiştir. DEVAMI
Uluğ Bey
1394 – 1449
Astronom – Matematikçi
Uluğ Bey, 21 yaşında kendi adını taşıyan ünlü Semerkand Medresesi ve ona bağlı Semerkand Gözlemevini kurmuştur. Semerkand Gözlemevinde yapılan gözlemle ve çalışmalar sonucunda astronomi tarihinin en önemli eserlerinden biri olan Uluğ Bey Zic hazırlanmıştır. DEVAMI
