Bilgisayar dillerinin tarihçesi, COBOL’dan Python’a, FORTRAN’dan Rust’a kadar uzanır. Bu yazıda, bilgisayar dillerinin evrimini ve günümüzde ve gelecekte popüler olan dilleri keşfedin.
Programlar, program dili denilen özel bir kodlama yöntemiyle yazılırlar. Özellikle mikrobilgisayar teknolojisinin geliştirilmesi ve ev, masa tipi bilgisayarların satışa çıkmasından sonra sayıları hızla artan program dillerinin öncüleri olan COBOL (Comon Business Oriented Language), ALGOL (Algorithlic Language) ve FORTRAN (Formula Translation) özellikle genel iş sorunlarının (COBOL), karmaşık matematik problemlerinin (FORTRAN) çözümünde ve daha çok büyük sistemlerde kullanılır. Mikrobilgisayar teknolojisinin yaygınlaşmasından sonra geliştirilen BASİC (Beginer’s All-Purpose Symbolic Instruction Code) ve PASCAL gibi çok kolay uygulanabilen yeni program dilleriyse masa tipi kişisel bilgisayarların çok kısa bir sürede dünya çapında yaygınlaşmasında başlıca etkenlerden biri oldu.
Bilgisayarların en verimli biçimde kullanılmasında, en başta sistem analistleri olmak üzere, sırasıyla programcı ve sistem operatörleri önemli elemanlardır. Sistem analisti, bilgisayarı kullanacak olanlarla görüşüp isteklerini öğrendikten sonra bu isteklere en uygun olan sistem donanım ve yazılım düzenini planlarlar. Programcı da planlanan bu yazılım düzeninin gerektirdiği programlan hazırlar ve herhangi bir aksaklık olmaması için uygulamaları sürekli olarak denetler. Bilgisayar ya da sistem operatörü de hazırlanan programlarda komutların sisteme yüklenmesi, girdi ve çıktıların doğruluğunun denetlenmesi gibi görevlerle yüklüdür.
İnsanlar arasında olduğu gibi bilgisayarla haberleşme için kullanılan sistem de bir dil oluşturur. Dil, simgeler, bu simgelerden yapılan sözcükler ve sözcüklerin geçerli biçimde kullanılmasını sağlayan sentaks kurallarından oluşur. Bilgisayarla yaptırılmak istenen iş, program olarak, araca, tanıyıp anlayacağı bir dilde verilir. Bu dile bilgisayar dili ya da programlama dili denir. Bilgisayar dilinin kullanıcının alıştığı dillere benzemesi, aracın kullanılmasını kolaylaştırır. Bununla birlikte, haberleşme dilinin aracın yaptığı işlemlere de yakın olması istenir. Geliştirilmiş olan dil böylece aracın kendi işlem komutlarıyla kullanıcının işlemleri anlatım biçimi arasında ortalama bir çözüm olmalıdır. Bellek adreslerini açık olarak belirterek aracın sayısal işlem kodlarını kullanan dile Makine Dili (Machine Code) adı verilir. Bir aracın özel komutları sayıca çok olduğundan, bu tür dillerin öğrenilmesi zordur. Ayrıca komutların sayısal bir biçimde kodlanması da zordur. Kodlama, çoğunlukla 16 tabanına (hexadecimal) göre yapılır. Komutlar en element işlemleri gerçekleştirdiklerinden bu tür bir dille yazılan programlar uzun ve karışık yapılı olurlar. Ancak bu dilde yazılan programların çalışma hızları yüksektir. Araç dillerinin bu sakıncalarından kurtulmak için, kullanımı ve anlaşılması kolay programlama dilleri geliştirilmiştir.
Bilgisayar dilleri, düzeylerine göre sınıflandırıldığı gibi amaç ve sağladıkları olanaklara göre de sınıflandırılırlar. Bilimsel ve teknik konulara elverişli diller, ticari ve iş uygulamalarına elverişli dillerden farklıdır. Ayrıca kimi diller bilgisayarla yakından haberleşmeyi, karşılıklı etkileşmeyi de etkin olarak sağlar.
Günümüze kadar pek çok bilgisayar dili getirilmiştir. Bunlardan yaygın olarak kullanılanları; ticari uygulamalı dillerin en yaygını COBOL (Common Business Oriented Language); hemen hemen İngilizce gibidir. Bu nedenle öğrenilmesi ve programların başkalarınca anlaşılması kolaydır. Bilimsel ve teknik konularda yaygın olarak ALGOL (Algoritmic Language) ve FORTRAN (Formula Translation) kullanılır. Bunların her ikisi de yüksek düzeyli dillerdendir. Fortran geliştikçe adı da FORTRAN, FORTRAN II, FORTRAN IV VS FORTRAN olarak değişmiştir.
Günümüzün ve Geleceğin En Popüler Bilgisayar Dilleri Nelerdir?
Günümüzde ve gelecekte popüler olan bilgisayar dilleri arasında birkaçı öne çıkıyor:
- Python: Hem başlangıç seviyesindeki geliştiriciler için kullanımı kolay olması hem de geniş bir kullanım alanına sahip olması nedeniyle Python, popülerliğini artırmaya devam ediyor. Veri analizi, yapay zeka, makine öğrenimi, web geliştirme ve otomasyon gibi birçok alanda kullanılıyor.
- JavaScript: Web geliştirme için temel bir dil olan JavaScript, web tarayıcıları üzerinde çalışan uygulamaların geliştirilmesinde yaygın olarak kullanılıyor. Ayrıca Node.js gibi platformlarla sunucu tarafı geliştirmede de popülerliğini sürdürüyor.
- Java: Büyük ölçekli uygulamaların geliştirilmesinde tercih edilen Java, özellikle kurumsal çözümlerde sıkça kullanılıyor. Mobil uygulama geliştirme (Android), büyük veri işleme ve kurumsal uygulamalar gibi alanlarda Java’nın popülerliği devam ediyor.
- C ve C++: Sistem programlama, oyun geliştirme, gömülü sistemler ve performans odaklı uygulamalar gibi alanlarda C ve C++ hala önemini koruyor. Özellikle donanım yakın programlama ve performans gerektiren uygulamalar için tercih ediliyorlar.
- Swift ve Kotlin: Swift, iOS ve macOS için geliştirme yapmak için Apple tarafından geliştirilen bir dilken, Kotlin, Android uygulama geliştirme için Google tarafından desteklenen bir dil. Mobil uygulama geliştirme alanında bu dillerin popülerliği artıyor.
- Go (GoLang): Google tarafından geliştirilen Go, özellikle ağ programlama, bulut tabanlı hizmetler ve büyük ölçekli dağıtık sistemler için tercih ediliyor. Artan performansı ve kolay kullanımıyla dikkat çekiyor.
- Rust: Özellikle sistem programlama ve güvenlik odaklı uygulamalar için popülerlik kazanıyor. Güvenliğe odaklanmış, hafif ve yüksek performanslı bir dil olarak öne çıkıyor.
Bunlar günümüzde ve gelecekte önemli olan dillerin birkaçıdır, ancak teknolojik gelişmeler ve ihtiyaçlar doğrultusunda bu listeler değişebilir.
