Bosna-Hersek Tarihi

0

Bosna Hersek tarihi. Bosnalıların (Boşnakların) kökeni nedir? Osmanlı döneminde kısaca Bosna Hersek tarihi.

Bosna – Hersek’te Müslüman Boşnaklar’la Katolik Hırvatlar ve Ortodoks Sırplar yaşar. Bunlar VII. yüzyılda buraya yerleşip Hıristiyan olmuş Slav kavimleridir ki Boşnaklar da esasen Müslüman olmuş ve Türk kültürünü kabul etmiş Hırvatlar’dır.

Advertisement

XII. yüzyılda Macar hakimiyetini kabul ederek bu ülkede sonradan birçok Slav prenslikleri kuruldu. Sonunda Bosna ayrı bir krallık oldu (1377). Bosna Krallığı kurulduğu andan başlıyarak Türk akınlarına kuvvetle karşı koymak zorunda kaldı. Fakat sonunda krallık Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilerek ortadan kaldırıldı.

Önce sancak sonra eyalet olarak Osmanlıya bağlanan topraklar XVI. yüzyılın büyük Türk kumandan ve devlet adamı ve Kanuni Sultan Süleyman ile kardeş çocuğu olan Gazi Hüsrev Paşa’nın 1521’den 1541’e kadar devam eden valiliğinde ihya edilircesine imar gördü. Olağanüstü bir şekilde kalkındı. Zenginlik, refah ve kültüre kavuştu. Eyalet XVII. yüzyılın son yıllarına kadar bu durumunu korudu. Bu yüzyılda Bosnasarayı şehrinde 180 ilkokul, 47 tekke, 26 han, 177 cami bulunuyordu. Şehrin nüfusu da 170.000’di. Bu seçkin Osmanlı eyaleti o yüzyıl sonundaki Prens Eugène de Savoie’nın geçici istilası altında adeta taş taş üstünde bırakılmayacak derecede tahrip gördü.

XIX. yüzyılda Rusya ve Avusturya’nın kışkırtmaları Sırplar’ın da bağımsızlık istekleri bu ülkede büyük kargaşalıklar doğurdu. Bunun sonunda Müslüman beylerin nüfuzu kırıldı. 1863’te Cevdet Paşa büyük yetkilerle olağanüstü müfettiş olarak bu eyalete yollandı. Önemli ıslahatlar yaptı. Fakat Rusya 1876’da Hersek Hırvatları’nı ayaklandırmayı başardı. Bu olay 1877-78 Türk-Rus savaşının öncüsü hatta sebebi olmuştur. Savaşta yenilen Osmanlı bu eyaletin idaresini taviz olarak Berlin Antlaşması hükümlerine göre Avusturya-Macaristan’a bırakmak zorunda kaldı.

1908’e kadar bu şekilde idare edilen eyalet Meşrutiyet’in ilanından birkaç gün sonra Avusturya-Macaristan tarafından resmen ilhak edildi. Bu ilhak keyfiyeti üçlü bir kriz doğurdu. Önce Osmanlı bu olayı şiddetle protesto etti. Osmanlı’da Avusturya’ya karşı büyük bir düşmanlık uyandı. Sonra Rusya bunu Cermenliğin Slavlık üzerinde bir zaferi kabul edip Avusturya’yı ortadan kaldırmak için fırsat kollamaya başladı. Bu memleketi bir Sırp ülkesi olarak gören minik Sırbistan’da da büyük bir Cermen düşmanlığı doğmuştu. Bu durum Birinci Dünya Savaşı’na zemin teşkil etmiştir.

Advertisement

Osmanlı idaresinin son yıllarında eyalet 6 sancağa (vilayete) ayrılmış bulunuyordu:

7  kazası Saraybosnayı, 10 kazalı Tuzla, 5 kazalı Banyaluka, 6 kazalı Bihke, 5 kazalı Travnik ve 9 kazalı Hersek (Mostar) sancakları. Daha güneydeki Yenipazar sancağı  Bosna dışında olup Sırbistan’la Karadağ’ı birbirinden ayırıyordu.


Leave A Reply