Ağacın yemişini ye kabuğunu soyma atasözü ne anlama gelir, ne demektir, ne anlatılmak isteniyordur, hakkında yazı.
Ağacın Yemişini Ye, Kabuğunu Soyma
Ağaçlar, yeryüzündeki yaşamın en önemli parçalarından biridir. Bize temiz hava sağlar, yazın sıcağında gölge verir, toprağı korur, birçok canlıya yuva olur ve bazı türleriyle meyvelerinden yararlanmamızı sağlar. Kısacası ağaçlar yalnızca bulunduğu yeri güzelleştiren bitkiler değildir. Onlar doğadaki yaşamın devamlılığında önemli görevler üstlenen canlılardır.
Atalarımızın “Ağacın yemişini ye, kabuğunu soyma.” sözü de aslında ağaçlara ve doğaya nasıl yaklaşmamız gerektiğini anlatan güzel bir öğüttür. Bu sözün en temel anlamı, bir şeyin nimetinden yararlanırken ona zarar vermemek gerektiğidir. Bir ağaç bize meyvesini, gölgesini veya başka bir faydasını sunuyorsa, karşılığında onun yaşamını tehlikeye atacak davranışlarda bulunmamalıyız.
Ağaca Zarar Vermek Küçük Bir Şey Değildir
Günlük hayatımızda ağaçlara verdiğimiz bazı zararları önemsiz görebiliriz. Bir ağacın gövdesine isim yazmak, kabuğunu bıçakla çizmek, dallarını kırmak veya sırf eğlenmek için ağacın gövdesinden parçalar koparmak bazı insanlara basit bir davranış gibi gelebilir.
Oysa ağaç için durum hiç de böyle değildir.
Ağaçların gövdesini dışarıdan saran kabuk, yalnızca ağacın görüntüsünü oluşturan kuru bir tabaka değildir. Kabuk, ağacın iç bölümlerini çeşitli dış etkenlerden koruyan önemli bir yapıdır. Kabuğun ciddi biçimde zarar görmesi, ağacın hastalıklara ve zararlı canlılara karşı savunmasını zayıflatabilir.
Bu nedenle elimizdeki bir bıçak veya çakıyla bir ağacın gövdesine şekiller çizmek, üzerine adımızı yazmak ya da kabuğunu soymak masum bir eğlence değildir.
Ağacın Meyvesinden Yararlanmak Başka, Ona Zarar Vermek Başkadır
Doğa bize pek çok nimet sunar. Ağaçlardan meyve, odun, gölge ve çeşitli başka ürünler elde ederiz. Fakat insanın doğadan faydalanması ile doğayı tüketmesi arasında önemli bir fark vardır.
Örneğin bir meyve ağacının yetiştirdiği meyveleri toplamak, ağacın doğal döngüsünün bir parçası olabilir. Fakat aynı ağacın dallarını gereksiz yere kırmak, gövdesini kesmek veya kabuğunu soymak onun yaşamını tehlikeye sokabilir.
İşte atasözünün anlatmak istediği temel düşünce burada ortaya çıkar:
Sana fayda sağlayan varlığı koru; ondan yararlanırken onu yok etme.
Bir ağacın meyvesini yiyebiliriz fakat ağacın kendisine zarar vermemeliyiz. Çünkü bugün meyvesini aldığımız ağaç, yarın da bize ve başka insanlara meyve verebilir.
Çocukken Yapılan Hatalar
Çocuklar doğayı merak eder. Bu merak oldukça değerlidir. Fakat bazen bilgi eksikliği nedeniyle çevreye zarar verebilecek davranışlarda bulunabilirler.
Bir ağacın gövdesinden küçük bir parça koparmak, dalından yaprakları çekmek veya kabuğunu soymak çocuğa eğlenceli gelebilir. Ancak çocuklara bu davranışların sonuçları anlatılmalıdır.
Özellikle ağaçların gövdelerine isim yazmak toplumumuzda sık görülen bir alışkanlıktır. “Ben de buradaydım.” düşüncesiyle ağaca zarar verilerek bırakılan izler, aslında bir hatıra değil, doğaya verilmiş bir hasardır.
İnsanlar kendi evlerinin duvarlarının çizilmesini veya eşyalarının bıçakla kazınmasını istemezler. Ağacın da kendine ait bir yaşamı ve korunması gereken yapısı vardır.
Çam Ağaçları Bize Ne Anlatıyor?
Bazı çam türlerinin çeşitli bölümleri insanlar tarafından farklı şekillerde değerlendirilmiştir. Özellikle geçmişten beri insanların ağaçlardan elde edilen doğal ürünleri merak ettiği bilinmektedir.
Ancak bir ağacın herhangi bir bölümünde insanın ilgisini çeken bir madde bulunması, o ağacın kabuğunun gelişigüzel soyulabileceği anlamına gelmez.
Ağacın gövdesine zarar vermeden doğadan yararlanmanın yollarını öğrenmek gerekir. Örneğin fıstık çamlarının yetiştirdiği çam fıstığından yararlanmak, ağacın gövdesini parçalamaktan çok daha doğru bir davranıştır.
Burada önemli olan yalnızca bir ağacı korumak değildir. Aynı zamanda çocuklara ve gelecek nesillere doğadan faydalanmanın bir tüketim değil, sorumluluk işi olduğunu öğretmektir.
Ağaçlar Sadece İnsanlara Ait Değildir
Bir ağaca baktığımızda yalnızca onun bize sağlayacağı faydaları düşünmemeliyiz.
Bir ağacın dalında kuşlar yuva yapabilir. Gövdesinde çeşitli böcekler yaşayabilir. Köklerinin çevresinde başka canlılar bulunabilir. Yaprakları havadaki bazı kirleticilerin tutulmasına katkıda bulunabilir. Kökleri toprağın yerinde kalmasına yardımcı olabilir.
Yani tek bir ağaca verilen zarar, yalnızca o ağacın kendisini etkilemeyebilir. Onun çevresindeki küçük yaşam alanı da bundan zarar görebilir.
Bu nedenle doğadaki her ağacı yalnızca “insanın kullanabileceği bir kaynak” olarak görmek yerine, ekosistemin bir parçası olarak değerlendirmeliyiz.
Ağacın Gövdesine İsim Yazmak Hatıra Değildir
Parklarda, ormanlarda ve piknik alanlarında gövdeleri çizilmiş ağaçlarla karşılaşmak mümkündür. Kimi ağaçlarda isimler, tarihler, kalpler veya çeşitli şekiller bulunur.
Bunu yapan kişi belki yıllar sonra o ağacı gördüğünde geçmişini hatırlamak isteyebilir. Fakat bir hatıra bırakmanın yolu yaşayan bir canlıyı yaralamak olmamalıdır.
Bir ağacın fotoğrafını çekmek, yanında güzel bir anı biriktirmek veya doğayı olduğu gibi bırakmak çok daha anlamlıdır.
Çünkü gerçek bir doğa sevgisi, doğaya kendi izimizi bırakmak değil, bizden sonra da güzel kalmasını sağlamaktır.
Ağaçların Değerini Kaybetmeden Önce Anlamalıyız
Bir ağacın büyümesi uzun yıllar sürebilir. Bugün küçük bir fidan olarak dikilen bir ağaç, yıllar içerisinde büyük bir ağaca dönüşür. Bizim birkaç saniyede kırdığımız bir dalın veya soyduğumuz bir kabuğun yerine aynı büyüklükte yeni bir ağacın gelmesi ise kısa sürede mümkün değildir.
Bu nedenle doğaya verdiğimiz zararın telafisinin her zaman kolay olduğunu düşünmemeliyiz.
Bir ağacı kesmek veya zarar vermek birkaç dakika sürebilir; fakat onun yeniden aynı büyüklüğe ulaşması yıllar alabilir.
Bu gerçek bile bize daha dikkatli davranmamız gerektiğini göstermektedir.
Doğadan Yararlanırken Sorumluluk Sahibi Olmalıyız
İnsan doğanın bir parçasıdır ve doğanın sunduğu kaynaklardan yararlanmak zorundadır. Beslenir, barınır, üretir ve yaşamını sürdürebilmek için doğal kaynakları kullanır.
Ancak bu kullanımın bir sınırı olmalıdır.
Doğadan aldığımızın yerine mümkün olduğunca yenisini koymalı, gereksiz tüketimden kaçınmalı ve çevremizdeki canlıların yaşam alanlarına saygı göstermeliyiz.
Bir ağacın meyvesini yemek doğadan faydalanmaktır. Fakat meyvesini yediğimiz ağacın dalını kırmak veya gövdesini parçalamak doğadan faydalanmak değil, ona zarar vermektir.
İşte “Ağacın yemişini ye, kabuğunu soyma.” sözü bu ayrımı çok güzel anlatır.
Bu Sözün Hayatımıza Verdiği Daha Geniş Ders
Bu atasözünün anlamı yalnızca ağaçlarla sınırlı değildir. Sözün altında daha geniş bir hayat anlayışı da bulunmaktadır.
İnsan, kendisine fayda sağlayan şeylerin değerini bilmeli ve onları korumalıdır. Bir arkadaşımızın yardımından yararlanıyorsak onun iyiliğini kötüye kullanmamalıyız. Bir toplumun sunduğu imkânlardan faydalanıyorsak o topluma karşı sorumluluklarımızı unutmamalıyız.
Yani bir nimetten yararlanmak ile o nimeti tüketmek arasında fark vardır.
Faydalanırken korumak, sahip olurken kıymetini bilmek ve kullanırken geleceği düşünmek gerekir.
Bu düşünceyi doğaya uyguladığımızda ise çevre bilinci ortaya çıkar.
Sonuç
“Ağacın yemişini ye, kabuğunu soyma.” sözü bize oldukça basit görünen fakat derin bir mesaj veren atasözlerimizden biridir.
Ağaçların meyvesinden yararlanabilir, gölgesinde dinlenebilir, güzelliğini seyredebiliriz. Fakat bütün bunları yaparken ağacın yaşamına zarar vermemeliyiz.
Bir ağacın gövdesine isim yazmak, kabuğunu soymak, gereksiz yere dallarını kırmak veya onu sırf eğlence amacıyla yaralamak doğru değildir. Çünkü ağaçlar cansız eşyalar değil, yaşamlarını sürdüren canlılardır.
Doğayı sevmek yalnızca güzel manzaralar karşısında hayranlık duymak değildir. Asıl doğa sevgisi, kimsenin görmediği bir yerde bile ağaca zarar vermemeyi seçebilmektir.
Bugün gölgesinde oturduğumuz ağacı biz dikmemiş olabiliriz. Meyvesini yetiştiren insanı tanımıyor olabiliriz. Fakat bizden sonra başka insanların da o ağacın gölgesinden yararlanacağını düşünmeliyiz.
Ağaç bize meyvesini veriyorsa, bizim de ona yaşama hakkını vermemiz gerekir.
Çünkü doğadan aldığımız her şeyin arkasında bir emek, bir zaman ve bir yaşam vardır. Bize düşen ise bu nimetlerden yararlanırken onların kaynağını korumaktır.
Yemişini alalım, gölgesinden faydalanalım, güzelliğini seyredelim; ama ağacın kabuğuna, dalına ve yaşamına dokunmayalım.
