Ekonomi ile ilgili konular arasında ‘Arbitraj’ en fazla merak edilen terimlerden birisidir. Oldukça zor bir işlem olması arbitraj yapılmasını zorlaştırsa da tüm dünyada bir kar elde etme ve para kazanma yöntemi olarak görülmektedir.
Arbitraj, bir menkul kıymeti düşük fiyatlı bir piyasada satın alarak daha yüksek bir piyasada satmak olarak tanımlanmaktadır. Yani farklı bir piyasada işlem gören bir menkul kıymet değeri bir piyasada ucuz fiyattan alınmakta, diğerinde de daha fazla bir değere satılarak arbitraj yapılmaktadır. Günümüzde arbitraj yapmak kolay değildir. Bu nedenle her zaman, her ülkede yapılabilecek bir işlem değildir.
Arbitraj yapılabilmesi için her iki piyasada da aynı menkul kıymet veya değerli madenin alınıp satılabilmesi gereklidir. Aracıların adlıkları komisyon da arbitraj’da önemlidir. Eğer aracı arbitraj yapılacak ve kar elde edilecek miktardan daha fazla komisyon alıyorsa arbitraj o piyasada mantıklı değildir.
Arbitraj Neden Yapılır?
Risk almadan para kazanmak ve arbitraj ile gelir elde etmek isteyen bireyler bu yöntemi araştırmaktadır. A piyasasında (ülkesinde) gram altının 100 dolar olduğunu varsayalım. B piyasasında (ülkesinde) gram altın 100,15 dolar ise A piyasasında gram altın alıp, B piyasasında satmak arbitraj yapmak anlamına gelecektir. Risk almadan ve kesin olarak kar elde etmek isteyen bireyler bu nedenle bu yönteme önem vermektedir.
Değerli maden dışında arbitraj yapılacak ürün hisse senedi veya diğer menkul kıymetler de olabilir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus aynı türde menkul değerin düşük piyasadan alınıp yüksek olanda satılmasıdır. Bunun için derinlemesine bir araştırma yapmak ve çok hızlı olmak gerekmektedir. Piyasaların iç içe olması ve bilgilerin tüm dünyaya çok hızlı bir şekilde yayılması arbitraj yapılmasının önüne geçmektedir.
Arbitraj için bir takım yazılımlara ihtiyaç duyulmakta ve internet üzerinden bu işlemler gerçekleştirilmektedir. Ayrıca piyasayı ayrıntılı bir şekilde takip etmek de yine arbitraj yapmak isteyen kişiler için önemli bir şarttır. Özel yazılımlarla gerçekleştirilmesine rağmen hangi menkul kıymetin hangi para birimi karşılığında alınıp satıldığının iyi araştırılması gerekiyor.
Arbitraj Yapılabilen Ürünler
Menkul kıymetler üzerinde arbitraj yapılabilmesi mümkündür. Hisse senetleri, altın ve döviz üzerinden arbitraj yapabilmek mümkündür. Direkt olarak Dolar – Euro paritesi üzerinden alım satım yapmak zor olsa da Dolar – TL ve Euro – TL şeklinde para birimleri çevrilerek arbitraj imkânı oluşturulabilir.
Yabancı ülkelerdeki faiz oranları da yine arbitraj yapılabilmesine olanak sağlamaktadır. Ancak burada hangi para birimine yatırım yapacağınız ve paranızı hangi ülkede faizde tutacağınız da önemlidir. Arbitraj ile para kazanmak sanıldığından çok daha zordur. Bu nedenle farklı ülkelerdeki kıymetli madenler ve döviz birimleri iyi analiz edilmelidir. BIST’te altın TL cinsinden işlem görürken, diğer ülke borsalarında da altın, yerel para birimleri üzerinden işlem görmektedir. Bu durum avantaja çevrilerek para birimi TL’den daha düşük ve değersiz olan ülkelerde arbitraj yapılabilmesine olanak sağlayabilir. Bu şekilde piyasa araştırması yaparak derinlemesine analiz yapmak size arbitraj yapılıp yapılamayacağını görmenize imkân tanıyacaktır.
Arbitraj yapabilmek için farklı piyasa – ülkelere gerek vardır. Yine de bir şehirde bir menkul kıymet veya değerli maden, diğer bir şehirdekine göre daha düşük fiyatlara satılabilir. Bu gibi durumlarda da düşük olan yerde satın alıp yüksek olan şehirde satış yapmanız, arbitraj yapmanıza olanak sağlayacaktır.
