Baotou nerede, hangi ülkede? Çin’in İç Moğolistan Özerk Bölgesi’ndeki Baotou kentinin tarihini, sanayisini, coğrafi özelliklerini ve geleneksel Baotou halılarının özelliklerini keşfedin.
Baotou, Wade-Giles yazımında pao-tou, Çin’in İç Moğolistan Özerk Bölgesi’nde (zhou) kent. Yöre (diqu) düzeyinde bir belediye olan Baotou, Huang Irmağının (Sarı Irmak) kuzeydeki büyük dönemecinin kuzey yakasında yer alır. Batı yönünde yukarı kollarıyla birlikte Qinghai yönetim bölgesindeki Xining’e ve Gansu yönetim bölgesindeki Lanzhou’ya kadar ulaşıma elverişli olan ırmak, güneye doğru ivintilerle kesilir. Baotou oldukça yeni bir kenttir. Tang hanedanı (618-907) zamanında yerleşime açılan ve bir garnizon kurulan bölge, sonradan Moğol kabilelerince işgal edildi; 1730’lara değin de küçük bir köy olarak Qing hanedanının (1644-1911) Moğol sınırındaki dayanak noktalarını güçlendirmeye başlamasıyla, bir pazar yeri (zhen) haline geldi. 1871’de surlarla çevrildi; 1925’te yönetsel bir birim olarak il (xian) statüsü kazandı.
Kentin günümüzdeki gelişimi 1922’de tamamlanan Pekin demiryolu hattının yapımıyla başladı. Sonraki yıllarda hızla gelişerek, Moğolistan ve kuzeybatı Çin ile ticareti sağlayan önemli bir merkez haline gelen Baotou, bugünkü Ningxia Hui özerk bölgesinin büyük bölümünü, Gansu ve Qinghai yönetim bölgelerini ve Moğolistan Halk Cumhuriyeti’nin bazı bölgelerini içine alan geniş bir pazarı denetim altına aldı.
Bu dönemde başlıca ihraç ürünleri hayvan postu, yün ve keçe; ithal ürünleri ise kumaş, tahıl, ilaç ve çaydı. Yerel ticaret şirketlerince ve Pekin ile Tianjin’den gelen tüccarlarca toplanan yün ve post, ihraç edilmek üzere Tianjin’e yollanırdı. Huang Irmağının kuzeydeki büyük dönemeci boyunca uzanan bölgeye 1880’lerden sonra Çinliler yerleşmeye başladı. Böylece Baotou, bu Çinli topluluk için de önemli bir ticaret merkezi konumuna geldi. Hızlı gelişmesini sürdürerek Japon işgali (1937-45) sırasında özerk Mengjhiang hükümetinin merkezi oldu. Hafif sanayinin gelişimini başlatan Japonlar çevredeki zengin kömür ve maden yataklarım da keşfettiler.
1949’dan sonra Baotou büyük bir dönüşüm geçirdi. 1949’daki sosyalist devrim sırasında hasara uğrayan Pekin-Baotou demiryolu bağlantısı, 1953’te onarıldı ve 1950’lerin sonunda çift hatlı hale getirildi. I955’te Lanzhou’ya kadar uzanan, Huang Irmağına paralel bir hattın yapımına başlandı. Bugün bu hat, Sichuan yönetim bölgesine, ülkenin orta kesimine ve Sinkiang Uygur özerk bölgesindeki Urumçi’ye (Wulumuqi) ulaşan başka demiryolu hatlarına bağlanmıştır.
Birinci Beş Yıllık Plan (1953-57) uyarınca, Baotou, daha önce demiryoluyla bağlandığı kuzeydeki Baiyunobo’da bulunan zengin demir cevheri yataklarına, Daqing Dağlarındaki Shiguaigou’dan çıkarılan kok kömürüne ve yöredeki kireçtaşına dayanan önemli bir entegre demir-çelik kompleksinin merkezi olarak seçildi. Bu kompleks, ağır sanayi merkezlerini kıyı bölgelerinden uzaklaştırma girişiminin bir parçasını oluşturmaktaydı. 1961 ‘de kompleksin tamamlandığı duyurulduysa da, tam kapasiteyle çalışmaya başlaması 1960’ların sonunu buldu. Bu gecikme Sovyet danışmanların çekilmesine ve Sovyetler Birliği’nden gerekli makine ve aygıtların gönderilmemesine bağlanmaktadır. Bölgede büyük termoelektrik santrallara dayanan aluminyum sanayisi ile şeker arıtma sanayisi de gelişmiştir. Çin’in önde gelen sanayi merkezlerinden biri haline gelen Baotou, yalnızca İç Moğolistan ve Kuzeybatı bölgelerine değil, bütün Çin’e hizmet vermektedir. Kent olarak da olağanüstü bir büyüme göstermiştir. Ama bunu bir ölçüde belediye sınırlarının doğudaki kömür madenlerini ve batıcfoki demir-çelik kompleksini içine alacak biçimde genişletilmesine borçludur.
Baotou halısı, Çin’in İç Moğolistan Özerk Bölgesi’ndeki Baotou (Pao-t’ou) kentinde üretilen el dokuması halı. Baotou halıları işçilik ve malzemelerindeki yüksek nitelikleriyle ün yapmıştır. Bu halılarda kullanılan düzenlemelere genellikle dinsel simgeler ve manzaralar egemendir. Bu düzenlemelerin yanı sıra at, erkek geyik, aslan ve canavar örgeleri de kullanılır.
Baotou halıları mavi, kahverengi, kırmızı ve bej renklerle boyanmış iyi kalitede yünden dokunur. Halının çözgü iplikleri genellikle pamuktur.
