Bu da iş değil ne demek? Bu da iş değil deyiminin anlamını, ortaya çıkış hikâyesini, hangi durumlarda kullanıldığını ve verdiği mesajı örneklerle birlikte detaylı olarak öğrenin.
Türkçede kullanılan deyimler, toplumun yaşam tarzını, mizah anlayışını ve insan ilişkilerini yansıtan önemli kültürel miraslardır. Günlük hayatta sıkça duyulan ifadelerden biri olan “Bu da iş değil” deyimi de bunlardan biridir. Özellikle bir işi küçümseyen, yapılan emeği yeterli görmeyen veya yapılan işin aslında önemli olmadığını düşünen kişiler tarafından kullanılan bu söz, halk arasında anlatılan eğlenceli bir hikâyeye dayanmaktadır.
Peki Bu da iş değil ne demektir? Hangi durumlarda kullanılır ve ortaya çıkış hikâyesi nedir? İşte tüm ayrıntılarıyla…
Bu da İş Değil Ne Demektir?
“Bu da iş değil” deyimi, başkalarının yaptığı işi küçümsemek, yapılan emeği önemsiz görmek veya yapılan görevin kolay olduğunu söylemek amacıyla kullanılan bir ifadedir.
Çoğu zaman alaycı veya eleştirel bir anlam taşır. Bir kişinin harcadığı emeğin yeterince takdir edilmediğini göstermek için de bu deyime başvurulur.
Bu da İş Değil Deyiminin Anlamı
Deyimin temel anlamı şudur:
Bir işi olduğundan daha kolay göstermek, yapılan emeği küçümsemek veya yapılan çalışmayı yeterli bulmamak.
Günümüzde bu ifade bazen gerçekten küçümsemek amacıyla kullanılırken, bazen de şaka yollu söylenerek karşı tarafın aşırı beklentilerini eleştirmek için tercih edilir.
Bu da İş Değil Deyiminin Hikayesi
Halk arasında anlatılan rivayete göre, varlıklı bir konakta çalışan hizmetçi kız işe başlamadan önce evin hanımı tarafından uzun uzun bilgilendirilir.
Hanımefendi, hizmetçiyi karşısına alır ve yapacağı işleri tek tek anlatmaya başlar.
İlk olarak şöyle der:
“Sabah erkenden kalkacaksın. Önce odunları kıracak, ardından sobayı temizleyip yakacaksın.”
Bir an durur ve ekler:
“Bu iş değil.”
Ardından yeni görevleri sıralamaya devam eder:
“Sonra mutfağa geçeceksin. Çocukların kahvaltısını hazırlayacak, ellerini yüzlerini yıkayacak, kahvaltılarını yaptıracaksın. Onlar kahvaltı ederken yataklarını düzeltecek, ardından çocukları okula göndereceksin.”
Yine aynı cümleyi tekrarlar:
“Bu da iş değil.”
Ancak anlatacakları henüz bitmemiştir.
Bu kez daha da uzun bir liste çıkarır:
“Çocuklar gittikten sonra bulaşıkları yıkayacak, çamaşırları yıkayacak, evi silip süpürecek, yemek hazırlayacak, diğer işleri de tamamlayacaksın.”
Ve yine rahat bir tavırla:
“Bu da iş değil.”
der.
Hizmetçi kız sabırla dinler. Ancak isteklerin ardı arkası kesilmeyince sonunda dayanamaz.
Ellerini beline koyarak hanımına şu unutulmaz cevabı verir:
“Hanım, hanım… Asıl senin söylediğin iş değil! Ben gidiyorum, sen kendine bir ırgat bul.”
Bu hazırcevap karşılık çevrede uzun süre anlatılır ve zamanla halk arasında “Bu da iş değil” deyimi yaygınlaşır.
Deyimin Günümüzdeki Kullanımı
Bugün bu deyim farklı ortamlarda kullanılmaktadır.
Örneğin;
- Bir çalışan gün boyu emek verdiği hâlde yaptığı iş küçümsenirse,
- Ev işlerinin kolay olduğu söylenirse,
- Bir öğrencinin harcadığı emek görmezden gelinirse,
- Bir sanatçının veya ustanın uzun uğraşlarla yaptığı çalışma basit gösterilmeye çalışılırsa,
“Bu da iş değil.” ifadesi kullanılabilir.
Bazı durumlarda ise bu söz, karşı tarafın gerçekçi olmayan beklentilerini eleştirmek amacıyla esprili biçimde söylenmektedir.
Deyimin Verdiği Mesaj
Bu deyim, emeğin değerini bilmenin önemini vurgulamaktadır.
Dışarıdan kolay görünen birçok iş, gerçekte büyük emek, sabır ve zaman gerektirebilir. İnsanların yaptığı işleri küçümsemek yerine, harcanan çabayı takdir etmek daha doğru bir yaklaşımdır.
Bu yönüyle deyim;
- Emeğe saygı duymayı,
- Başkalarının çalışmalarını küçümsememeyi,
- Gerçekçi beklentiler içinde olmayı,
- Yapılan işlerin değerini bilmeyi
öğütleyen anlamlı bir mesaj taşımaktadır.
Günlük Hayattan Örnek Kullanımlar
Bu deyimin kullanıldığı bazı örnek cümleler şunlardır:
- “Sabah akşama kadar çalıştı ama patron yine ‘Bu da iş değil.’ dedi.”
- “Ev işleri dışarıdan kolay görünür ama aslında oldukça yorucudur. Bu da iş değil demek doğru olmaz.”
- “Projeyi günlerce hazırladı, biri çıkıp ‘Bu da iş değil.’ deyince çok üzüldü.”
Bu örneklerde görüldüğü gibi deyim, yapılan emeğin küçümsenmesini eleştiren bir anlam taşımaktadır.
Sonuç
Bu da iş değil deyimi, Türkçede yapılan bir işi küçümsemek veya emeği yeterince önemsememek anlamında kullanılan yaygın ifadelerden biridir. Rivayet edilen hikâyede, hizmetçi kıza bitmek bilmeyen görevler verildikten sonra her defasında “Bu iş değil.” denmesi ve hizmetçi kızın buna verdiği zekice cevap, deyimin halk arasında yayılmasına neden olmuştur.
Günümüzde ise bu ifade, çoğunlukla yapılan emeğin hafife alınmasını eleştirmek amacıyla kullanılmaktadır.
NKFU.com olarak hazırladığımız bu içerikte, “Bu da iş değil” deyiminin anlamını, hikâyesini ve günlük hayattaki kullanım alanlarını ayrıntılı şekilde ele aldık. Deyimlerin kökenlerini öğrenmek, Türkçenin kültürel zenginliğini ve halk mizahını daha yakından tanımamıza katkı sağlamaktadır.
