Deli Nedir? – Sözlük Anlamı

0
Advertisement

Deli ne anlama gelir? Deli kelimesinin terimler sözlüklerindeki anlamı, deyimler ve birleşik kelimelerin anlamları nedir?

1. Aklını yitirmiş olan, akli dengesi bozulmuş olan, mecnun
“Gören bizi sanır deli / Usludan yeğdir delimiz” – Anonim şiir
2. Coşkun, azgın (hayvan, duygu vb.)
“Bu deli öfkeyi kime veya nelere, bir namlu gibi çevireceğini bilemiyordu.” – T. Buğra
3. Davranışları aşırı ve taşkın olan (kimse), çılgın
“Ben delinin biriyim, ateşe girerim.” – F. R. Atay
“densizce, delice iş yapanlar yaptıklarından utanacak durumda değillerdir ama ailesi, yakınları onların davranışlarından üzüntü duyarlar, utanırlar” anlamında kullanılan bir söz
1. çıldırmak
2. çok sinirlenmek
ne yapacağını bilemeyerek şaşkınca davranmak
“aşırı ve ölçüsüz davrananlara karşı önleyici, sert tedbirler alınır” anlamında kullanılan bir söz
“kişi, kendisine benzeyen veya yarar sağlayacağı kimseden hoşlanır” anlamında kullanılan bir söz
“saldırgan kimse, kendisi gibi birine saldırmaktan çekinir” anlamında kullanılan bir söz
deliye yaraşır davranışta, delicesine
“Bizimkinin kıza deli gibi âşık olduğu daha ilk bakışta anlaşılıyor.” – A. Ümit
1. çılgına çevirmek
“Muhtarın maksadı bizi meraktan deli etmek.” – M. İzgü
2. sinirlendirmek
3. sağlıklı düşünemeyecek duruma getirmek
“deli, kendisiyle arkadaşlık edenin başına çeşit çeşit dert açar” anlamında kullanılan bir söz
bir arada sergilenen ve birbirine yakışmayan (eşya)
1. birini çok sevmek
“Deli oluyordu çocuklara, onlarsız edemiyordu.”
2. çok sinirlenmek
3. delirmek
densiz davranışlar, güç durumlar veya duyulan öfke karşısında düşülen çaresizliği anlatan bir söz
çok karışık, çok ayrıntılı, sıkıcı bir işle uğraşma
acayip biçimde giyinen, takıp takıştıran (kimse)
“Teğmenin, teyzem dediği, altmışlık, altmış beşlik, suratı hâlâ düzgünlü, kirpikleri hâlâ sürmeli, deli saraylı gibi bir kadıncağızmış.” – H. Taner
delice davranışlarda bulunan (kız veya kadın)
“deli, sır saklamasını bilmediği için haberin doğrusu ondan alınır” anlamında kullanılan bir söz
kötülük yapabilecek bir kimsenin davranışlarını kolaylaştırmak
bir şeye aşırı derecede düşkün (olmak)
“Oyun delisi.”
1. çok sevinmek
“Haber aldığı gün âdeta deliye dönmüş.” – H. F. Ozansoy
2. çok üzülmek
“En bildiği derste bile kopya çeker, çekmezse hasta olur, deliye döner.” – H. Taner
3. çok kızmak
“Patronun deliye döndüğünden habersizce geldi, elindeki şemsiyeye yapıştı.” – R. Ilgaz
“aklı kıt olan kimse, bir kez hoşuna gitmiş olan şeye benzettiği nesneyi, gerçekten ona benzemese de elde etmeye çalışır” anlamında kullanılan bir söz
her fırsattan yararlanarak bayrammış gibi davrananlara ve her şeyi eğlenceli yönden alanlara söylenen bir söz
“davranışlarında çılgınlık bulunan kimseye dokunma yoksa sana öyle çılgınca saldırır ki yaptığına pişman olursun” anlamında kullanılan bir söz
Birbirini tutmayan parlak renklerden oluşan
“Salonun badanası deli alacasına dönmüş.”
Arıların zehirli çiçeklerden topladıkları bal, acı bal
Acımasız, gaddar, zalim (kimse)
1. Koyunlarda ve danalarda görülen tehlikeli bir hastalık
2. Huysuzluk yapan hayvan
Günü gününe, sözü sözüne uymayan, dengesiz (kimse)
Büyükbaş hayvanlarda görülen, bulaşıcı ve öldürücü bir hastalık
Çılgın, aşırı deli (kimse)
“Ben bir deli divaneyim / Aklım da yâr olmaz bana” – Yunus Emre
1. İlerisini gerisini düşünmeden davranan, rastgele konuşan, patavatsız
“Bazı deli dolu sözlerine, çocuk sözleri gibi sevinerek gülüşüyoruz.” – R. N. Güntekin
2. Çok hareketli, aktif, enerjik
3. İlerisini gerisini düşünmeden, rastgele, patavatsız bir biçimde
Delişmen ve atak (kimse)
“Ama tanıyanlar söylüyor, gençliğinde gerçekten deli fişek, gözünü daldan budaktan sakınmaz bir askermiş.” – H. Taner
Tehlikeli ve saldırgan delilere giydirilen kolsuz gömlek
Akıntısı çok hızlı olan ırmak
Çok sık ve gür orman
Turpgillerden, bahçelere süs olarak dikilen bir bitki, kuduz otu (Alyssum)
Anlamsız, tutarsız, delice söylenmiş söz
“Hakikatte bu sözlerin deli saçmasından farkı yoktu.” – Y. K. Karaosmanoğlu
Deli olduğu herkesçe bilinen kişi
1. Bön, safdil
2. Hevesli
Hiç kimseden çekinip korkmadan düşündüğü her şeyi söyleyen kimse

Leave A Reply