Göl Çeşitleri ve Oluşumları, Oluşumlarına Göre Göller ve Özellikleri

0

Göl çeşitleri nelerdir? Göller nasıl oluşur? Oluşumlarına göre göller ve özellikleri, çeşitli göllerin oluşumları hakkında bilgi.

göl

Kaynak: pixabay.com

Göl Çeşitleri ve Oluşumları

Karalar üzerindeki çukur yerlerde birikmiş sulara göl denir. Göller çukur yerlerin önünün doğal şekilde kapanması ile oluşan yerlerdir. Yeryüzünde düzensiz dağılmışlardır. Afrika’da çöküntü gölleri yer alırken, Kuzey Amerika ve Avrupa’da buzul dönemlerindeki aşınmalarla oluşmuş göller yer alır. Asya’da ise dünyanın en büyük gölü Hazar Denizi yer alır. Göllerden tuz üretme, su ürünleri yetiştirme, ulaşım, sulama, içme ve kullanma suyu olarak yararlanılır.

Advertisement

Göllerin fazla sularını dışarıya boşaltan akarsulara, gideğen ya da göl ayağı denir. Dışarıya akıntısı olan göllerin suları tatlıdır. Sularını dışarıya boşaltamayan göllerin suları tuzlu, acı ya da sodalıdır. Tuzluluk derecesi, yağış ve buharlaşma koşullarına göre bölgeden bölgeye değişir. Söz gelimi, Aral gölünde tuzluluk oranı binde 11, Van gölünde binde 21, Lut gölünde binde 210, Tuz gölünde binde 329’dur.

Tuzluluk oranında ayrıca göle dökülen akarsuların özelliği, göl çanağının yapısı, göl yüzeyinin genişliği vb. unsurlar da etkilidir.

Göllerde su düzeyi sabit değildir. Sürekli olarak değişir. Bu değişiklik derin göllerde az; sığ olan ve kenarları yüksek olmayan göllerde daha belirgindir.

Oluşumlarına göre tektonik, volkanik, karstik, set ve buzul gölleri diye gruplandırılır.

Advertisement
göl

Kaynak: pixabay.com

a) Tektonik Göller:

Yerkabuğunda kırılmalar sonucu, çöküntünün olduğu yerlerde meydana gelirler (Güney Marmara gölleri)

b) Volkanik Göller:

Volkanizma olayları ile oluşan volkan kraterleri, maar ve Kalderaların su ile dolması sonucu oluşur. (Nemrut krater gölü, Yedigöller)

c) Karstik göller:

Karstik yörelerde kalker, jips, tuz gibi kimyasal çözülme ile oluşan erime çukurlarının, su ile dolması sonucu oluşurlar. (Burdur, Salda gölleri)

d) Set Gölleri:

Çukur yerlerin önünün doğal şekilde setlerle kapanması, çukur yerin su ile dolması ile meydana gelirler.

  • 1- Alüviyal Set Gölü: Akarsu vadilerinin alüviyal birikintilerle kapanması sonucu oluşurlar. Küçük sığ göllerdir. (Ankara yakınındaki Mogan ve Eymir gölleri)
  • 2- Delta Set Gölü: Delta ovalarının kenarında alüviyal maddelerin birikmesi ile oluşurlar. Genellikle tuzludurlar.
  • 3- Lav Seddi Gölü: Lavların ve tüflerin yığılmaları ile oluşmuş çukurlukların su ile dolmasıyla meydana gelen göllerdir. (Çıldır ve Erçek gölleri)
  • 4- Heyelan Seddi Gölü: Bir akarsu vadisinin önünün heyelan sonucu kapanması ve gerisinde akarsuyun birikerek göl meydana getirilmesiyle oluşur (Tortum ve Sera gölleri)
  • 5- Kıyı Seddi Gölü: Eğimin az bulunduğu yatık yamaçlı kıyılarda görülürler. Rüzgar ve dalgaların etkisi ile oluşan kıyı okları ve kordonları gerisinde meydana gelirler. Sığ göllerdir. (Küçük ve Büyük Çekmece gölleri)
e) Buzul Gölü:

Buzulların hareketiyle oluşan çukur ve çanak şeklindeki yerlerin buzullar çekildikten sonra sularla dolması ile oluşan küçük göllerdir (Kaçkar ve Bingöl dağlarının yüksek kısımlarındaki göller)

Advertisement


Leave A Reply