Orta Asya ve Yakın Doğu’da Kurulan Devletler (Liste Halinde)

0

Orta Asya’da ve Yakın Doğu’da kurulmuş olan devletler ve bu devletlerin önemli özellik ve olaylarının listeler halinde verildiği sayfamız.

Orta Asya ve Yakın Doğu'da Kurulan Devletler

Advertisement

Fatımîler (909-1171)

® Ebu Muhammet Ubeydullah tarafından Tunus’ta kurulmuştur.
® El-Ezher Camii en önemli eserlerindendir. (Kahire’de)
® El-Ezher Üniversitesi bu dönemde kurulmuştur.
® Türk – İslam devleti değildir.
® Selahattin Eyyûbî (Eyyûbîler) tarafından yıkılmıştır.

Harzemşahlar (1097-1231)

♦ Kuruldukları bölgenin adını devlet adı olarak aldılar.

Advertisement

♦ Kendilerini Büyük Selçukluların mirasçısı olarak kabul etmişlerdir.

♦ Büyük Selçukluların askeri teşkilatını örnek almışlardır.

♦ Otrar Olayı bu döneme aittir.

♦ Moğol istilasının başlamasında etkili olmuşlardır.

♦ Anadolu Selçuklu Devleti’yle Moğollar arasında tampon bölge oluşturmuşlardır.

♦ Anadolu Selçuklularıyla 1230’da Yassı Çimen Savaşı’ndan bir yıl sonra yıkılmışlardır.

Advertisement

♦ İkta sistemini uygulamışlardır.

♦ Zemahşeri (Mukaddimetü’l Edeb adlı eseri vardır), Necmeddin Kübra, Safi-yüddin, Fahreddin Râzi bu dönemde önemli bilimsel çalışmalar yapmışlardır.

Eyyûbîler (1174 -1250)

® Selahaddin Eyyûbî tarafından Mısır’da kurulmuştur.

® 1187 Hıttin Savaşı’yla Küdüs’ü Haçlılardan geri almışlardır. Bu durum beraberinde III. Haçlı Seferi’ni getirmiştir.

® İkta Sistemini uygulamışlardır.

® Kölemenlerin komutanı, Aybek tarafından yıkılmıştır.

® Abdüllatif el Bağdadi, İbn Şeddat ünlü tarihçileridir. Felsefede Şahabeddin el Suhreverdi Tıp’da ibn Meymun önemli bilim adamlarıdır.

Memlükler (1250 -1517)

♦ Aybek tarafından Mısır’da kurulmuştur.

♦ Abbasi halifelerini 1258’den 1517’ye kadar korumuşlardır. Halifeleri himaye etmeleri İslam dünyasında prestijlerinin artmasında etkili olmuştur.

Advertisement

♦ İkta sistemini uygulamışlardır.

♦ Moğolları 1260 Ayn-ı Calut Savaşı’yla yenmişlerdir. 1277’de Memlüklü hükümdarı Baybars Elbistan’da Moğolları tekrar yenmiştir.

Fatih (II. Mehmet) zamanında Osmanlı Devleti’ye ilişkileri bozulmuştur. II. Bayezit zamanında Osmanlı – Memlûk savaşları görülmüştür. I. Selim (Yavuz) 1516 Mercidabık, 1517 Ridaniye Savaşları’yla bu devlete son vermiştir.
Bu savaşlar sonucunda halifelik Osmanlı Devleti’ne geçmiştir.

♦ Memlüklülerde belirgin bir veraset anlayışı yoktur. Her emirin hükümdar olma hakkı vardır.
Bu durum beraberinde sık sık hükümdar değişikliğini de getirmiştir.

♦ Kalatü’l Cebel Sarayı, Baybars Camii, Kalavun Camii, Sultan Hasan Camii, Ka-yıtbay Camii, Berkuk Türbesi, Kayıtbay Türbesi, Halep, Şam ve Trablusşam Camileri önemli eserleridir.

Moğollar (1196-1227)

® Cengiz Han (Temuçin) tarafından kurulmuştur.

® Moğollara Türkler Tunguz adını vermiştir.

® Moğolların Türkleşmesinde Uygurlar etkili olmuştur.

® Cengiz Han’ın ölümüyle devlet parçalanmıştır.

Otrar Olayı’ndan sonra Moğol istilası başlamıştır. Moğol istilası Türk – İslam kültür ve medeniyetini olumsuz yönde etkilemiştir. Çünkü Moğollar geçtikleri yerleri yakıp-yıkmışlardır. Ayrıca Moğol istilâsı Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması açısından da önemlidir. Çünkü Moğol istilâsından kaçan Türkler Anadolu’ya göç etmişlerdir.

Advertisement

® İlhanlı veziri Reşidüddin’in “Camiu’t Tevarih” adlı dünya tarihi kitabı ile Cüveyni’nin “Tarih-i Cihangüşa” adlı kitabı önemli eserler arasındadır.

Timur Devleti (1370-1507)

♦ Timur tarafından Türkistan’da kurulmuştur.

♦ 1402 Ankara Savaşı’nı Osmanlılarla yapmışlardı. Ankara Savaşı’yla Osmanlı Devleti yıkılma tehlikesi geçirmiştir.

♦ Çağatay Türkçe’sini kullanmışlardır.

♦ Sultan Hüseyin Baykara ve Ali Şir Nevai bu dönemin önemli isimlerindendir.

Ali Şir Nevai Muhakemet’ül Lugateyn adlı eseriyle Türkçenin Farsçadan daha zengin olduğunu ispatlamak istemiştir.

Timur Devleti hükümdarı ve aynı zamanda astronomi alimi olan Uluğ Bey’in Semerkant’ta açtığı medresede Ali Kuşçu önemli araştırmalar yapmıştır. Şeybaniler (Özbekler) tarafından yıkılmıştır.

Ak Saray, Bibi Hanım Mescidi ile Gök Saray önemli yapıtlar arasındadır.

Babür Devleti (1526 -1858)

® Timur’un torunu Babür tarafından Hindistan’da kurulmuştur.
® Babür Şah’ın Babürname eseri önemlidir.
® Şah Cihan eşi Mümtaz Mahal için Tac Mahal’i yaptırmıştır.
® Devlet işleri Divan-ı Ala’da görüşülürdü.
® 1858’den itibaren Hindistan İngiltere’nin sömürgesi haline gelmiştir.
® Hümayun Türbesi, Ataka Han Türbesi önemli yapıtları arasındadır.
® Tarihçi Ebul Fadl Allâme’nin Ekbername ve Âyin-i Ekber adlı eserleri bu döneme ışık tutmaktadır.

Advertisement

Karakoyunlular (1365 -1469)

♦ Bayram Hoca tarafından Erzürum, Erciş, Musul dolaylarında kurulmuştur.

♦ Kara Yusuf Timurla mücadelelerinden sonra Osmanlı’ya sığınmıştır.

♦ Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan bu devlete son vermiştir.

Akkoyunlular (1365 -1469)

® Akkoyunlular Oğuzların Üçok kolunun Bayındır boyundandır.
® Devletin kurucusu Kara Yülük Osman Bey’dir.
® Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde kurulmuşlardır.
® Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan 1473’te Fatihle (II. Mehmet) Otlukbeli Savaşı’nı yaparak kaybetmiştir. Bu savaş sonunda Doğu Anadolu Bölgesi Osmanlı Devleti’nin eline geçmiştir.
® Safevi hükümdarı Şah İsmail bu devlete son vermiştir.

Safeviler (1502-1736)

♦ Şah İsmail tarafından İran’da kurulmuştur.

♦ Osmanlıyla 1514’de Çaldıran Savaşı’nı yapmışlardır. Bu savaşta yenilmişlerdir.

♦ Osmanlı Devleti’ne doğudan tehdit unsuru oluşturmuşlardır.

♦ Avşarlar tarafından son verilmiştir.

Advertisement

İran’da 1925’e kadar Türk hanedanları yönetimde etkili olmuştur.


Leave A Reply