Botanik Nedir? Botanik Tarihi

0

Botanik ne demektir? Botanik bilimi neyi inceler, özellikleri ve tarihçesi hakkında bilgi.

botanikBotanik; doğa bilimlerinin bitkileri inceleyen dalı; bitkibilimdir. Genel botanik ve özel botanik olmak üzere iki ana dala ayrılır.

Advertisement

Genel botanik, bitkilerin genel yapısını ve ortak özelliklerini inceler. Başlıca bölümleri; bitkinin çıplak gözle ya da büyüteçle görülebilen dış bölümlerini inceleyen morfoloji (organografi), dokuların yapısını inceleyen ve araştıran dokubilim (histoloji), organların büyüme, beslenme, özümleme, solunum, hareket ve üremelerini inceleyen bitki fizyolojisi, hasta bitkileri ve bitki hastalıklarım inceleyen fitopatoloji, iç yapısını inceleyen bitki anatomisi, üreme ve gelişmeyi inceleyen bitki biyolojisi, büyüme ve farklılaşma evrelerini inceleyen embriyoloji, bitkilerde kalıtımı ve kalıtsal özellikleri inceleyen genetik’tir.

Özel botanik ise, çeşitli bitki türleri arasındaki benzerlik ve ayrılıkları saptar, sıralar ve tek tek her bitkinin özelliklerini inceier. Başlıca bölümleri: Bitkileri sınıflandıran sistematik, türlerin ortaya çıktığı zamandan bulundukları zamana kadar geçirdikleri evreleri inceleyen soyoluş (filojeni), taşlaşmış eski bitkilerin kalıntılarını inceleyen paleobotaniktir (bitki paleontolojisi). Özel botanik ayrıca kendi içinde incelediği bitki gruplarına göre adlandırılan alt bilim dallarına ayrılır. Bitkilerin ve öteki organizmaların kendi aralarında ve çevreleriyle olan karşılıklı ilişkilerini inceleyen çevrebilim (ekoloji), aynı yerde yetişen bitki topluluklarını inceleyen bitki sosyolojisi, bitkilerin yeryüzündeki dağılımını inceleyen bitki coğrafyası da botaniğin dalları arasındadır. Yine, ormancılık, tarım, eczacılık, bahçe mimarlığı vb bilim dalları, botanik temeli üzerinde gelişmiştir.

Tarih: Botanik biliminin tarihi insanların bitkilerden yiyecek, korunma ve ilaç olarak yararlanmalarıyla başlarsa da bu alanda ilk çalışmalar Tesphrastus (İÖ 370-285) tarafından yapılan sınıflandırmayla başlar. İS 50’lerde Dioscorides bu sınıflamaya katkıda bulundu. Materia Medica (Tıbbi Maddeler) adlı 5 ciltlik eserinde 700’e yakın bitkiyi inceledi ve sınıfladı. Bu çalışmanın ardından botanik alanında çalışmalarda uzun süre bir gelişme olmadı. Ortaçağda botanik alanında büyük bir atılım gözlendi. O Brunfels, H. Bock, L. Fuchs gibi bilim adamları bitkileri meyve verenler, sebze verenler, lif verenler, odun verenler olarak ayırdılar. 16. yüzyılda Bauhin, bitkileri doğal benzerliklerine göre sınıflayarak cins ayırımını getirdi. 17. yüzyılda Cari von Linné, bitkileri eşey organlarına göre ayırarak tür düşüncesini getirdi ve sağlam bir sistematik geliştirdi. Species Plantarum (Bitki Türleri) 1753 adlı eserinde bunu sergiledi. Albreht van Haller (1708-1777), J. Wettstein (1693-1754) gibi araştırmacılar bu alana yeni katkılarda bulundular. Daha sonra Jusieu de Candolle (1748-1836),Stephan Endlicher (1804-1849), Aleksandr Braun gibi araştırmacılar botanikte aşamalar sağladılar. Adolf Engler’in (1844-1930) koyduğu sistematik uzun süre kullanıldı.

Günümüzde bitkiler için spesiyas (tür) sınıflandırmada temel olarak alınır. Türler sistematiğin daha üst birimi olan genus (cins) grubunda toplanırlar. Bitkiler adlandırılırken Latince olarak hem türü hem cinsini belirten iki ad alır. Buna binomial sistem (ikili ad) denir. Birbirine yakın cinsler familyaları, familyalar ordoları (takım), takımlar klassisleri (sınıf), sınıflar filumları oluştururlar.

Advertisement


Leave A Reply