Dil İle İlgili Deyimler ve Anlamları Açıklamaları

192
Advertisement

İçinde dil kelimesi geçen deyimler ve açıklamaları. Dil hakkında deyimler ve anlamları. dil kelimesinin içinde geçmiş olduğu tüm deyimler.

Dil İle İlgili Deyimler ve Anlamları

*Ağız dil vermemek

Konuşmamak, susmak.

*Ağzı dili (ağzı) kurumak

1) susuz kalmak; 2) konuşamaz duruma gelmek: “Ağzım dilim kurudu, kız yalvara yalvara” -Halk türküsü.

*Ağzı dili bağlanmak

Herhangi bir sebeple konuşamaz olmak.

Advertisement
*Dilinin ucuyla

İçten, yürekten olmayarak, laf olsun diye.

*Dilinin ucuna gelmek

Söyleyecek duruma gelmek: “İsmi dilimin ucuna gelir gelmez kalbimden hafif bir cereyanın kopup damarlarıma aktığını duyuyorum.” -E. İ. Benice.

*Dilinin altında bir şey olmak

Bir kimsenin sözlerinden, açıkça söylemediği bir şeyler anlaşılmak: “Günlerdir doktorun dilinin altında bir şeyler olduğunun farkındaydı.” -Y. Kemal.

*Dillere destan olmak

Herkes tarafından konuşulur olmak: “Dillere destan İstanbul nezaketini o evde gördüm, ağzım açık kaldı.” -A. Kutlu.

Advertisement
*Dili sürçmek

1) konuşma sırasında kelimeleri yanlış söylemek: “Bir dil sürçmesi sonucu, bu tartışmayı yarım saat kadar yürütmüşüm.” -S. İleri. 2) istenmeyen bir konudan söz etmek.

*Küçük dilini yutmak

Şaşırmak, donakalmak: “Kadıncağız beni bu hâlde görünce az kalsın küçük dilini yutacaktı.” -Y. K. Karaosmanoğlu.

*Dili uzamak

Haddini bilmeden konuşmak.

*Dili varmak

Bir sözü söylemeye gönlü razı olmak: “Süleyman Kâhyaya söylemeye kimsenin dili varmıyor, gücü yetmiyordu.” -Y. Kemal.

Advertisement
*Dili yanmak

1) üzüntü ve eziyet çekmek, zarara uğramak: “Otobüs yolculuğundan bir hayli dilim yandı.” -B. R. Eyuboğlu. 2) bıkmak, nefret etmek: “Şair neslinin şarkıdan o kadar dili yandı ki şarkı kelimesini nerede görse silip üstüne türkü diyecek.” -B. R. Eyuboğlu.

*Dilinde tüy bitmek

Tekrar tekrar söylemekten usanmak, bıkmak: “Hep de aynı tipler. Laftan da anlamıyorlar. Dilimde tüy bitti.” -E. Şafak.

*Dilinden anlamak

1) bir canlının çıkardığı seslerden veya onun davranışlarından ne anlatmak istediğini anlamak; 2) mec. söz konusu olan şeyin özelliğini bilmek: “Bunda yenilmiş, içilmiş bir şey yok ya! Sen onun dilini de anlarsın.” -M. Ş. Esendal.

*Dilinden kurtulamamak

Sürekli olarak bir kimsenin sitem, eleştiri ve sataşmalarına uğramak.

Advertisement
*Diline sağlam olmak

1) saklanacak konuları açığa vurmamak; 2) kötü söz söylemekten kaçınmak.

*Diline sağlık

Ağzına sağlık.

*Dili açılmak

Herhangi bir sebeple konuşmayan kimse konuşmaya başlamak.

*Dili ağırlaşmak

Hastalık sebebiyle güçlükle söz söyleyebilmek, güçlükle konuşmak: “Hastaya bazı şeyler soruyor. Fakat anlaşılır cevaplar alamıyordu. Birkaç saatin içinde kaynımın dili ağırlaştı.” -H. R. Gürpınar.

Advertisement
*Ellenmiş dillenmiş

İffetsizliği yayılmış (kadın).

*Dili alışmak

Çok kullandığı bir söze alışmak: “Bizim moruk ertesi güne devrisi der de ondan dilim alışmış.” -S. F. Abasıyanık.

*Dili (başka bir dile) çalmak

Bir kimsenin konuşması başka bir dile benzemek.

*Dili bir karış dışarı çıkmak (sarkmak)

Koşmaktan, yürümekten ve yorulmaktan çok susamak: “Koştu koştu da dili bir karış sarktı.” -S. F. Abasıyanık.

Advertisement
*Dili bir karış (olmak)

Fazla konuşan, her söze karşılık veren.

*Dili boğazına akmak

Konuşamaz olmak, sesi soluğu çıkmamak: “Kılıcı görünce dili boğazına aktı hayranlığından.” -Y. Kemal.

*Dili çözülmek

Konuşamayan veya susan kişi konuşmaya başlamak: “Aslında ben çok az konuşan biriyim. Dilimin böyle birdenbire çözülmesi çok garip.” -İ. Aral.

*Sili damağına yapışmak (dili damağı kurumak)

Susuzluktan ağzı kurumak, çok susamak: “Kupkuru dili damağına yapışıyor, boğazından midesine doğru…” -E. E. Talu.

Advertisement
*Dili (dilinin) döndüğü kadar

Söyleyebildiği kadar, anlatma gücünün elverdiği ölçüde: “Mademki çocuk terbiyesi hakkında konuşmak istiyorsunuz, dilimin döndüğü kadar söyleyeyim.” -S. Ayverdi.

*Dili dolaşmak

Korku, heyecan, hastalık, utangaçlık, sarhoşluk gibi sebeplerle şaşırarak söyleyeceğini karıştırmak: “Vehbi Dedenin kendini dinlediğinin farkına varır varmaz dili dolaştı.” -H. E. Adıvar.
Deyim

*Dili dönmemek

1) bir sözü doğru, düzgün söylemeyi becerememek: “Üstelik ben dilim dönmezken armağan ettiğim çiçeklerle konuşmuyor muyum?” -R. Mağden. 2) amacını iyi anlatamamak.

*Dili durmamak

1) sürekli konuşmak; 2) söylenemeyecek şeyleri de söylemek.

Advertisement
*Dili ensesinden çekilsin!

Bıktıracak kadar çok konuşan veya kötü sözler söyleyenler için kullanılan bir ilenme sözü.

*Dili kılıçtan keskin

Kırıcı ve ağır konuşan.

*Dilini tutamamak

Sonunu düşünmeden gelişigüzel konuşmak.

*Dili pabuç kadar

Saygısızca ve gönül kırıcı bir biçimde konuşan.

Advertisement
*Ağzı dili tutulmak

1) konuşamamak; 2) beklenmedik bir durum karşısında heyecanlanmak, hayranlık duymak: “Kızları gördün, ağzın dilin tutuldu gayri.” -N. Cumalı.

*Ağzı var dili yok

1) “pek sessiz, kendi hâlinde” anlamında kullanılan bir söz: “Benim gibi ağzı var dili yok bir kadınla ne zevkleniyorsunuz?” -B. Felek. 2) “konuşamayan, derdini anlatamayan” anlamında kullanılan bir söz: “Hey zavallı balık, diyor, ağzın var dilin yok.” -S. F. Abasıyanık.

*(birinde) dil bir karış

Saygısızca karşılık verenler için kullanılan bir söz.

*(birine) dil çıkarmak

Alay etmek, eğlenmek.

Advertisement
*(birinin) ağzını dilini bağlamak

Birini konuşamaz duruma getirmek: “O şıllık basmış büyüyü, adamcağızın ağzını dilini bağlamıştı.” -R. N. Güntekin.

*(birinin) diline düşmek

Yermek veya alay etmek amacıyla birinin kötü veya yanlış davranışını sürekli söylemek: “Mahallede acubelerin diline düşmekten korkuyorum.” -P. Safa.

*Dil ağız vermemek

Ağız dil vermemek: “Çocuk, hâlâ dil ağız vermeden yatıyordu.” -R. N. Güntekin.

*Dil (diller) dökmek

Kandırmak, inandırmak veya yararlanmak için tatlı sözler söylemek: “Ninniyi mutlaka söylemesi için ona bir sürü dil döktü.” -O. C. Kaygılı.

Advertisement
*Dil otu yemek

Çok konuşmak: “Mütemadiyen gülüp söylüyordum. Hacı Kalfanın ellerini dizlerine vurarak: -Dil otu mu yedin be kızım? diye bir gülmesi var ki…” -R. N. Güntekin.

*Dil tutmak

esk. sorguya çekmek için düşman askeri yakalamak.

*Dil uzatmak

Bir kimse veya bir şey için kötü söylemek: “Başka ulusların kabahatleri ne olursa olsun, dost ve düşman bize nasıl dil uzatırlarsa uzatsın…” -T. Halman.

*Dilden düşmez olmak

Herkes tarafından sürekli tekrar edilir olmak: “Kapsamı iyice belirtilmeyen, gerektiği gibi tanımlanmayan sanat sözü, dillerden düşmez oldu.” -S. Hilav.

Advertisement
*Dilden düşürmemek

Sürekli tekrar etmek.

*Dile (dillere) düşmek

Hakkında dedikodu yapılmak: “Yâr adını desem olmaz / Düşer dillere dillere” -Erzurumlu Emrah.

*Dile dolamak

Bir şeyi veya konuyu sık sık tekrar etmek.

*Dile gelmek

1) dile düşmek; 2) konuşma kudreti, yeteneği, olmayan varlık konuşmak, dillenmek, lisana gelmek: “Günlerce elin, dile gelmeyen çocuğunu bağrına basan fabrika sahibine acındı.” -L. Tekin.

Advertisement
*Dile getirmek

1) konuşturmak: “Yıllar yılı, bu amaçları devlet adamlarımız, basınımız, sanat âlemimiz dile getirip durmuştur.” -T. Halman. 2) belirtmek, anlatmak, açıklamak, ifade etmek: “Kendi kendime, adlı şiirinde bunu şöyle dile getirir.” -S. Birsel.

*Dile vermek

Gizli tutulması gereken bir şeyi açığa vurmak, duyurmak, yaymak.


192 yorum

  1. gercektende arkadaslara katılıorum cok yardımcı oldu ilknur unda söledigi gibi benide mustafa hoce keserdi saol:D

  2. mahmut fatih küren on

    gerçekTen çok güzell teşkkürLerrrrrr saoLunnn ödevimeee yardınmı oLdunuz

  3. hilal tekneci on

    Çok teşekkür ederim işime yaradı ödevim sizin sayenizde bitti
    (DEYİŞ O DEYİŞ PATLADI GİTTİ)

  4. bence hiç kimse sözlüğe bakmadan bu siteye baksın
    çok teşekkürler çok yardımcı oldu
    bu öğretmenler neden ödev verirlerki

  5. çok teşekkürler ödevlerimde çok yardımcı oluyor

    hacı mustafa tarman i.ö.o ögrencisi ANKARA /KEÇİÖREN

  6. teşekürlerrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr :):):):):):):):):):):):)

  7. sinem buse naz aygün on

    çok teşekkürrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr=) =) =) =) =) =) =) =) =) =) =) = ) = )
    =)

  8. ya allah aşkına bukadar uzun mu olur allahınızı severseniz yha yazacam ama çok uzun var mı böle bişi ama beendim onuda sölüyüm:D

  9. saolun çok işime yaradı beyenmeyenler yapsında bi görelim nasıl oluyor siz onları takmayın onlar kafalarını peynir ekmekle yedikleri için

  10. çok çok çok çok çok çok teşekkürler rrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr çok yardımınız dokundu bi siteyi kapatmayın 😀 😀 😀

  11. Salih Uçan on

    ben salih fenerli saolun kücük kuzenim ödevini bitirdi ve bana teşekkür olarak ıpad verdi saolun

Leave A Reply