Ek Nedir? – Sözlük Anlamı

0

Ek ne anlama gelir? Ek kelimesinin terimler sözlüklerindeki anlamı, deyimler ve birleşik kelimelerin anlamları nedir?

1. Bir şeyin eksiğini tamamlamak için ona katılan parça
“Yazının ekleri.”
2. Bir gazete veya derginin günlük yayımından ayrı ve ücretsiz olarak verdiği parça, ilave
“Gazetenin haftalık sanat ve edebiyat eki.”
3. Sonradan katılan, yapılan, dikilen, yapıştırılan parçanın belli olan yeri
4. İki borunun birbirine birleştirildiği yer
5. Eklenmiş, katılmış
“Okul müdürüyken okulun ek inşaatında hamallarla birlikte çalışmış.” – H. Taner
6. Kelime türetmek veya kelimenin görevini belirtmek için kullanılan, başa, sona veya kelimenin içine eklenebilen, bağımlı dil bilgisi ögeleri, lahika
şaşırıp ne diyeceğini bilememek
eksik, bozuk, yanlış, kusurlu bir işi sağlam ve doğru gibi göstermek
“Ben doğrusu beğeniyorum, dedi, kadın yağ satıyor, yumurta satıyor, ekini belli etmiyor ya!” – M. Ş. Esendal
İki boruyu birbirine eklemekte kullanılan bağlantı parçası, manşon
Yıllık bütçeye sonradan eklenen bütçe
Haftalık zorunlu ders yükünün dışında kalan ders
Ek fiil
Ad, sıfat, zamir vb. ad soyundan kelimelerin yüklem görevinde kullanılmasını sağlayan yardımcı fiil, ek eylem
Bir görevlinin asıl işiyle birlikte veya asıl işi dışında yürüttüğü ikinci görev
Bankacılıkta borç senetlerinin, bankalara ödenmesi için vade tarihinden başlayarak tanınan iki gün, opsiyon
Banka müşterisinin kendi hesabından kart aracılığıyla harcama yetkisi verdiği ve kendisiyle birlikte müşterek ve müteselsil borçlu olan kişinin kullandığı kart
Sapın yanlarından çıkan ince kök
Camilerde yarım kubbelerin iki veya üç yanında küçük yarım kubbelerle yapılan oylum eklemleri
1. Aylık ücretlere ek olarak verilen prim veya ikramiye
2. Bütçede herhangi bir yatırım için ayrılan paraya yapılan ek, ek tahsisat
Sigorta bedelinin yükseltilmesi durumunda önceden hazırlanmış bir poliçeye ek olarak düzenlenen belge, zeyilname
Bir alışverişin karara bağlanması için genellikle satıcının alıcıya tanıdığı süre, opsiyon
Ek ödenek
Bazı dillerde kelime kökünün içine giren ek
Kelime türetmede sık kullanılan yapım eki
Bazı yabancı dillerde kökün önüne gelerek kelimeye belirli bir anlam katan ek: anormal, biçare, nadan gibi
Kelimelerin kök veya gövdesinin sonuna gelen ek
İlgi eki
Çoğu sürerlik, kesinlik veya kuvvetli ihtimal kavramlarını vermek için yüklemin sonuna gelen durur kelimesinin ekleşmiş biçimi olan -dır, -dir eki
“Hava güzeldir. Mutlaka yazmışımdır.”
Fiil, ad kök veya gövdelerine gelerek bağlı oldukları kelime gruplarına göre kelimeler arasında durum (hâl), iyelik, çokluk, zaman, kişi ilişkisi kuran birim: ev-e, ev-im, ev-ler, gel-di, gel-di-m, gel-di-ler gibi
Çokluk eki
Getirildiği kelimenin birden çok olduğunu anlatan ek, çoğul eki
Adın bir adla veya fiille ilgisini kuran ek, hâl eki
“ev-i gördüm, ev-in önü.”
Fiillerin gerçek öznesini gizleyen yapım eki
Kelimeye “gibi, göre” anlamları katan -ce / -ce, -ça / -çe ekleri
“Bence (ben-ce).”
Durum eki
Bağlantı kavramı veren -ki eki, aidiyet eki
“Evdeki, odadaki, onunki, dünkü, o günkü.”
Ad soylu kelimeye eklenerek kime veya neye ait olduğunu bildiren ek
“ev-im, ev-in, ev-i, ev-imiz, ev-iniz, ev-leri.”
Fiil çekimlerinde kullanılan ve kişiyi gösteren ek, şahıs eki: Geldi-m, gelmiş-sin gibi
Kelimelerin anlamına küçüklük, azlık, sevgi, acıma kavramları katan cik, -cek, -ceğiz, -imsi, -imtırak, -rek, -ce ekleri
Sıfat yapmak üzere adlara getirilen ek, nispet i’si, yayınispi
“Askerî, ilmî, resmî.”
Kökü fiil olan bir kelimeye olumsuzluk kavramı veren -ma, -me eki: sevmemek, sevmeyecek, okumamış gibi
Cümleye soru anlamı veren ek
Kişi eki
Adlarda sayı bakımından topluluk ve birliktelik gösteren ek
Ad veya fiil köklerine getirilerek yeni söz varlıkları yapan ek
Kelime kök veya gövdesine getirilerek kelimenin yeni bir anlam kazanmasını sağlayan ek: -lik (göz-lük); -ci (ev-ci); -li (ev-li); -inç (sev-inç); -gi (sev-gi); -daş (vatan-daş) gibi
1. Ad soylu kelimelere gelerek herhangi bir nesne veya özelliğe sahip olmama anlamı katan -sız, -siz eki
“Ev-siz, kalem-siz.”
2. Bir adın önüne gelerek yok olma durumunu belirten yabancı kökenli ek
“Namevcut (mevcut olmayan), bihaber (habersiz, bilgisiz).”
Yön gösterme eki
Yön bildiren, yer ve zaman adları yapan ek, yön eki: son-ra, taş-ra, dış-arı, iç-eri vb
Fiillerde kullanılan ve zaman kavramı veren ek: -ecek (gel-eceğ-im), -miş (piş-miş-ti), -iyor (sev-iyor), -di (gel-di) vb
Fiil kök veya gövdelerinden dönüşlü, edilgen, işteş, ettirgen çatılar yapmaya yarayan ekler: (Sev-in-), (sev-il-), (sev-iş-), (kapa-t-), (geç-ir-), (sev-dir-) gibi

Advertisement

Leave A Reply