Ozon Gazı Hakkında Bilgi

0

Ozon nedir? Ozon molekülünün, gazının kimyasal ve fiziksel özelikleri nelerdir? Ozon gazı hakkında bilgi.

ozon-molekuluOzon; molekülünde, üç oksijen atomu bulunan gaz halindeki basit maddedir. Kimyasal formülü O3. Bir oksijen allotropu olan ozon, 1840’ta C. F. Schönbein tarafından bulundu. Kimyasal yapısıyla 1977’de açıklandı. Ozonun üç oksijen atomunun birleşmesinden oluşması, onun oksijenden fiziksel ve kimyasal özellikler bakımından değişiklik göstermesine neden olur. Ozon da oksijen gibi oda sıcaklığında gaz olarak bulunur. Ancak gaz halindeki oksijen renksiz ve kokusuz olmasına karşın, ozon açık mavi renkte ve elektrik kıvılcımlarının geçişinden sonra saldığı kendine özgü keskin kokusuyla tanınabilen bir gazdır. Normal atmosfer basıncı altında -112°C’ta sıvılaşır ve sıvı ozon koyu mavi (mavimsi siyah) renktedir.

Advertisement

– 250°C’ta ise katılaşır ve katı ozonun rengi morumsu siyahtır. 0°C’ta bir litre suda yaklaşık olarak yarısının çözünmesine karşın ozon kloroform ve karbontetraklorürde çok miktarda çözünen bir maddedir. Çok etkin bir oksijen allotropudur, atmosferdeki oksijen moleküllerinin atomlarına ayrışmasıyla oluşur. Bu ayrışma sonucunda her oksijen atomu ya öteki iki oksijen atomuyla ya da serbest kalan bir oksijen atomu, parçalanmamış bir oksijen molekülüyle birleşir. Bu ayrışmaya oksijenin, güneşin morötesi ışınlarının ya da elektrik boşalmalarını (şimşek, yıldırım vb) etkisinde kalması nedeniyle olur. Morötesi ışınlar gözle görülmezler ancak güneş ışığıyla birlikte atmosferin yüksek tabakalarına girerler ve oksijen atomlarını parçalayarak ozonu oluştururlar.

Böylece üst tabakalarda oluşan ozon, hava akımlarıyla daha alçak tabakalara iletilir. Ozonun havadaki oranı yüksekliğe, günün ve yılın değişik zamanlarına ve yeryüzünde bulunan yere göre değişiklik gösterir. Ozon güçlü bir yükseltgendir. Fazla olan oksijen atomunun gevşek bağlı olması yüzünden başka elementlerle kolayca birleşebilir ve bu özelliğinden endüstride çok sayıda alanda yararlanılır. Soğukta tüm metalleri, hatta altın ve platini de yükseltger. Atomlarına ayrışması sırasında oksijen açığa çıkar.

Ozonun yoğun olduğu atmosfer tabakasına iyonosfer denir. Atmosferde bulunan her bir milyon molekülden yalnızca biri ozon molekülüdür. Ancak bu düşük oran bile yerkabuğunu morötesi ışınların zararlı etkilerinden korumaya yeter. Bu yüzden ozon tabakasının varlığı, insanlar ve öteki canlı organizmalar açısından yaşamsal bir önem taşır. Ancak ozon tabakası günümüzde insanoğlunca tehdit edilmektedir. Özellikle son yıllarda kullanımı artan sprey kutularından çıkan fluorohidrokarbonlar, atmosferdeki nükleer patlamalar, on sekiz kilometreden daha yükseğe erişebilen sesötesi uçakların reaktörlerinden çıkan azot monoksit gazının etkisi önemli miktarda ozonun yok olmasına yol açmaktadır. Bu konuyla ilgili olarak yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda önce, kuzey yarımkürede, daha sonra da güney yarımkürede, gittikçe büyüyen ve canlı yaşamı için tehdit edici boyutlara ulaşan iki deliğin varlığı saptanmıştır.

Advertisement


Leave A Reply