Yerşekilleri, Bakı ve Eğimin Sıcaklığa Etkisi – İklimi Etkileyen Faktörler

0
Advertisement

Yer şekillerinin, bakının ve eğimin sıcaklık üzerindeki etkileri nelerdir? İklimi etkileyen faktörler nelerdir, nasıl etkilerler?

Yerşekilleri, Bakı ve Eğimin Sıcaklığa Etkisi

Küresel sıcaklık ve hava durumu, büyük ölçüde atmosfer ve dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesi ile birlikte, güneşin gezegenimiz üzerindeki etkisinin doğrudan bir sonucudur. Dağlar, yanardağlar, ovalar ve deniz gibi farklı yer şekilleri, dünyanın yerel ve küresel hava sistemleri üzerinde oldukça övgüye değer bir etki yaratır.

yer şekilleri ve sıcaklık

İklimi etkileyen 5 faktör vardır. Bunlar aşağıda özetlenmiştir.

  • Enlem
    Ekvatordan uzaklaştıkça sıcaklık aralığı artar. Ayrıca, ekvatordan uzaklaştıkça sıcaklıklar düşer. Bunun nedeni, güneş ışınlarının siz ekvatordan uzaklaştıkça daha geniş bir kara alanına yayılmasıdır. Bu, Dünya’nın kavisli yüzeyinden kaynaklanmaktadır.
  • Rakım
    Sıcaklıklar yükseklere çıkıldıkça düşer. Yüksek bölgelerde hava daha az yoğundur ve ısıyı bu kadar kolay tutamaz. Sıcaklık genellikle yükseklikte her 100 metrede 1 ° C düşer.
  • Rüzgarlar
    Sıcak bir bölgeden rüzgar estiğinde, sıcaklıkları yükseltirler. Soğuk bölgelerden rüzgar estiğinde, sıcaklıkları düşürecektir. Güneyden gelen rüzgarlar ılık olma eğilimindeyken kuzeyden gelen rüzgarlar soğuk hava getirir.
  • Denize uzaklık (karasallık)
    Kara denizden daha hızlı ısınır ve soğur. Bu nedenle kıyı bölgeleri, iç bölgelerden daha düşük bir sıcaklık aralığına sahiptir. Kıyıda kışlar ılık ve yazlar serindir. İç kesimlerde sıcaklıklar yazın yüksek, kışın soğuktur.
  • Bakı, Eğim
    Güneşe bakan yamaçlar, olmayanlardan daha sıcaktır. Bu nedenle, kuzey yarım küredeki güneye bakan yamaçlar genellikle sıcaktır. Bununla birlikte, güney yarımkürede kuzeye bakan yamaçlar en sıcaktır.

Küresel sıcaklık ve hava değişimlerinde su kütlelerinin rolü

Büyük su kütleleri çok yavaş bir döngüde ısıyı emer ve serbest bırakır. Öte yandan, kara kütlesi daha hızlı bir ısıtma ve soğutma sürecinden geçer. Bu, karada veya su kütlelerinin çevresinde gece ve gündüz sıcaklıkta büyük bir farka neden olur. Bu sürekli ısıtma ve soğutma, rüzgar ve yağmuru etkiler.

Yeryüzü şekillerinin küresel sıcaklık ve hava durumu üzerindeki rolü.

Kara kütlesinin gün içinde ısınması, büyük bir hava konveksiyonuna neden olur ve üzerinde hızla bulutlar oluşur. Bu ayırt edici özellik rüzgarların, deniz meltemlerinin muson rüzgarlarının üretiminde önemli bir rol oynamaktadır.

Advertisement

Hava durumu ve kara kütlesi arasındaki çatışma, dünyanın hava durumunu da etkileyebilir ve değiştirebilir. Bu, yağmur veya kasırgalar karaya düştüğünde ve karaya çıktığında görülür. Normalde, bir fırtına bir dağ silsilesinden, arazilerden ve hatta binalardan geçtiğinde, dönüşü, rüzgarı yavaşlatan ve ivmesini azaltan bir engelle durdurulur. Bu, fırtınayı zayıflatır ve kuvvetini büyük ölçüde etkiler.

Tepeler ve sıradağlar da hava durumumuzu etkiler. Düşük basınç bir tepeye veya dağ sırasına yaklaştığında rüzgar yukarı doğru hareket eder ve yayılır. Bununla, rüzgarın dönüş hızı azalır ve bu süreçte gücünün çoğu kaybolur.

Yağmur gölgesi bölgeleri de devasa dağlar tarafından oluşturulur. Bir dağ hava akımını engellediğinde, hava akışı yükselir, burada yoğunlaşır, çökelir ve yağmur yağar. Sonuç olarak, dağ yamaçları ve taban genellikle yoğun yağış alan bölgelerdir. Yağışın normalde düştüğü alan, rüzgara bakan taraf veya dağın rüzgara bakan kısmı olarak adlandırılır.

Advertisement

Bir Yorum Yazmak İster misiniz?