Agnostisizm nedir, ne anlama gelir? Bilinemezcilik (agnostisizm) felsefesi, güçlü ve zayıf agnostisizm türleri, agnostik teizm ve agnostik ateizm hakkında kapsamlı ve sade bilgiler bu içerikte.
BİLİNEMEZCİLİK (AGNOSTİSİZM), geniş anlamda, gerçek ve salt varlığın (mutlağın) kendinde nesnelerin bilinemeyeceği kanı ve öğretisi. Agnostisizm, öznel deneyimin doğası gereği tanrıların doğasının ve varlığının bilinmediği ve doğası gereği bilinemez olduğu inancıdır. Teknik olarak, bu pozisyon güçlü bir agnostisizmdir: popüler kullanımda, bir agnostik, tanrıların varlığı hakkında, lehte veya aleyhte bir tavır almayan veya henüz karar veremeyen veya yargıyı askıya alan biri olabilir.
Bu öğretide, gerçek varlığa ya bütünüyle erişileceği ya da bilgi ve akılla değil de ancak inançla ulaşılabileceği öne sürülür. Dar anlamdaki bilinemezcilik ise, yeni İngiliz felsefesinde H. Thomas Huxley ile H. Spencer’in oluşturdukları, bilginin ancak anlama yetimizin (anlağımızın) güvenle bilebileceği konular içinde sınırlı kaldığını öne süren akımdır.
Bunun dışında kalan salt varlık, Tanrı, varlığın özü, temeli, anlamı gibi fizik ötesi sorular bilinemezler. Bilinemezicilik, Kant ve A. Comte’unki gibi, deney konusunda olumlu ancak dinsel ve fizikötesi alanda kuşkucu (septik) bir düşüncenin genel belirtisidir. Bilinemezci düşünceye karşı olduğu kadar, akıl yürütmenin saltık doğruluğu (salt gerçeği) dile getirdiğini öne süren “dogmatik” (dogmacı) düşünceye de karşıdır.
Agnostisizm Türleri Nelerdir?
Güçlü agnostisizm:
Bu görüş (ayrıca katı agnostisizm, kapalı agnostisizm, katı agnostisizm, mutlak agnostisizm veya epistemolojik agnostisizm olarak da adlandırılır), Tanrı’nın veya tanrıların varlığı veya yokluğu sorununun, herhangi bir deneyimi doğrulama konusundaki doğal yetersizliğimiz nedeniyle bilinemez olduğu görüşüdür. başka bir öznel deneyimden başka bir şey.
Hafif Agnostisizm:
Bu görüş (zayıf agnostisizm, yumuşak agnostisizm, açık agnostisizm, ampirik agnostisizm veya zamansal agnostisizm olarak da adlandırılır), Tanrı’nın veya tanrıların varlığının veya yokluğunun şu anda bilinmediği, ancak mutlaka bilinemez olmadığı görüşüdür, bu nedenle daha fazla kanıt olana kadar yargılama devam edecektir. gecerli.
Pragmatik Agnostisizm:
Bu, Tanrı’nın veya tanrıların varlığına veya yokluğuna dair hiçbir kanıt olmadığı görüşüdür.
Kayıtsız agnostisizm:
Bu, Tanrı’nın veya tanrıların varlığına veya yokluğuna dair bir kanıt olmadığı görüşüdür, ancak var olabilecek herhangi bir tanrı veya tanrı, evren veya sakinlerinin refahı ile ilgisiz göründüğünden, soru büyük ölçüde akademiktir. her neyse.
Agnostik teizm
Bu, Tanrı’nın veya tanrıların varlığını bildiğini iddia etmeyen, ancak yine de böyle bir varlığa inananların bakış açısıdır (dini bilinemezcilik olarak da adlandırılır).
Agnostik Ateizm:
Bu, Allah’ın veya tanrıların varlığını veya yokluğunu bilmediklerini söyleyip de onlara inanmayanların görüşüdür.
En önemli agnostik filozoflardan bazıları Protagoras, T. H. Huxley, Robert Ingersoll ve Bertrand Russell’dır. Ancak Charles Darwin, Albert Einstein, Milton Friedman, Carl Sagan ve Mark Twain dahil olmak üzere diğer birçok halk figürü agnostik olduğunu itiraf etmiştir.
Yunan sofisti Protagoras muhtemelen ilk agnostikti. MÖ 5. yüzyılda tanrıların varlığının bilinemez olduğunu iddia etti. Huxley, Metafizik’teki kendi konumunu özetlemek için “agnostik” ve “agnostisizm” terimlerini yaratmaktan sorumluydu. Onun bilinemezciliği, 1860’larda, kutsal metinlerle çatışıyormuş gibi görünen bilimsel keşifleri bastırmaya çalıştığında, din adamlarının hoşgörüsüzlüğüne bir yanıttı.
“Büyük Agnostik” olarak bilinen Ingersoll, 1800’lerin sonlarında etkili bir Amerikan politikacıydı ve Freethink’in güçlü bir destekçisiydi (inançların bilim ve mantık temelinde oluşturulması ve duygulardan etkilenmemesi gerektiğini savunan felsefi görüş). , otorite, gelenek veya dogma). 1986’daki “Neden ben agnostiğim” dersinde özetlediği agnostik pozisyonu popülerleştirdi ve haklı çıkardı.
Russell, “Neden Hıristiyan değilim?” Ve “Ben ateist miyim yoksa agnostik miyim?” agnostisizmin klasik ifadeleri olarak kabul edilirler. Belirli türdeki ilahi kavramlara ilişkin ateizmi ile diğer insanüstü zeka türlerine ilişkin agnostisizmi arasında ayrım yapma konusunda dikkatliydi. Kendisini genellikle tamamen felsefi bir bağlamda agnostik olarak görse de, “ateist” etiketinin, görüşlerini popüler bir bağlamda daha doğru bir şekilde anladığını söyledi.
