Anadolu Selçuklu Devletinde Devlet Yönetimi Nasıldı?

0
Advertisement

Anadolu Selçuklu devletinde devlet yönetimi nasıldı? Anadolu Selçuklu hükümdarlarının ünvanları, saray görevlileri ve idari birimler hakkında bilgiler

* Anadolu Selçuklu Devleti birçok alanda Büyük Selçuklu Devleti’ni örnek almıştır.

* Birçok Türk devletinde olduğu gibi “veraset sistemi” ve “kut anlayışı” devam etmiştir.

* Şehzadeler melik unvanıyla çeşitli bölgelerde atabeylerin gözetiminde eğitilirdi.

Bu uygulamadaki amaç ileride tahta çıkacak olan şehzadenin ülkeyi yakından tanımasını ve yönetimde başarılı olabilmesini sağlamaktı.

Advertisement

Anadolu Selçuklu hükümdarları,

• Sultan

• Rükneddin

• Keykubat

Advertisement

• Sultan-ı Azam

• Sultan-ı Galip
• Emir’ül Müminin

gibi unvanlar kullanmışlardır.

* Hükümdar, ülkenin mutlak hakimiydi. Ancak töre ve din kurallarına uymak zorundaydı.

Advertisement

* Anadolu Selçuklu sultanları nevbet, sancak, tuğra, sikke, otağ, hutbe, menşur gibi hükümdarlık alametlerini kullanmışlardır.

* Anadolu Selçuklularında sultanlar sarayda oturur, devlet işlerini buradan yürütürlerdi.

Saray Görevlileri

Hacibülhüccap: Sarayın genel sorumlusuydu. Sultan ile diğer devlet adamları arasındaki irtibatı sağlıyordu.

Advertisement

Emir-i Silâh: Silâhhanenin sorumlusuydu.

Camedar: Sultanların elbise ve giyimlerinden sorumluydu.

Şarabdar: İçeceklerden sorumluydu.

Havayic-i Salar: Saray aşçısıydı. Emir-i Ahur: Saraydaki seyislerin başıydı.

Advertisement

Emir-i Meclis: Sultanın ziyafetlerinde hizmet görenlerin başkanına verilen isimdir.

Emir-i Mahfil: Sultanın protokol görevlisidir.

Taştdar: Leğen ve ibrikleri taşıyan kişidir.

Çeşnigirler: Hükümdarın sofrasında hizmet eden kişilerdir.

Advertisement

Çavuş (Serhenk): Merasimlerde yol açan kimsedir.

Emir-i Alem: Sancaklardan sorumluydu.

Ülkenin sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasi işlerini yürüten organa Divan-ı Saltanat (Büyük Divan) denilirdi. Büyük Divanın başı sultandı. Sultanın gelmediği zamanlarda bu divana vezir başkanlık ederdi.

Büyük Divana Bağlı Divanlar

Advertisement

Niyabet-i Saltanat: Bu makamı idare edene naib-i sultan denirdi. Naibin görevi hükümdar başkentte olmadığı zamanlarda ona vekalet etmekti.

Divan-ı Tuğra: Devletin her türlü yazışmalarından sorumluydu. Bu divanın başında Tuğraî ve Münşiî bulunurdu.

Divan-ı Arz: Askerlerin ihtiyaçlarını karşılamak bu divanın göreviydi. Ayrıca ordunun her türlü yiyecek, giyecek ve teçhizat ihtiyaçları bu divanda tespit edilirdi. Başında Âriz veya Emir-i Âriz bulunurdu.

Divan-ı İstifa: Devletin gelir gider hesaplarına bakan divandır. Başında Müstevfî bulunurdu. ‘

Advertisement

Divan-ı İşraf: Askeri ve adli işler dışındaki idari ve mali teşkilatın işleyişini denetlerdi. Başında Müşrif bulunurdu.

Divan-ı Pervane: Arazi defterlerinde tutulan has ve iktâların düzenlenmesinden sorumluydu. Başında Pervaneci bulunurdu.

Osmanlı Devletinde Pervanecinin görevini Nişancı üstlenmiştir.

Beylerbeyi, Atabeyler ve Emir-i Dad gerekli durumlarda divana katılırdı.

Advertisement

Anadolu Selçuklularında Meşveret Meclisi de bulunmaktaydı. Meşveret Meclisi islamiyet öncesindeki Türk devletlerindeki kurultay geleneğinin devamı niteliğindedir.

* Anadolu Selçuklularında ülke, yönetimde kolaylık sağlamak amacıyla bir takım idari birimlere ayrılmıştır. Bu birimler şunlardır;

1. Merkeze bağlı vilâyetler ı

• Yönetiminden naib sorumluydu.

Advertisement

• Önemli şehir merkezlerinde şıhne denilen askeri valiler bulunurdu.

• Adaletten kadı sorumluydu.

• Belediye işlerine muhtesip bakardı.

• Din işlerine imam bakardı.

Advertisement

• Güvenliğinden, asayişinden subaşı sorumluydu.

2. Meliklerin yönettiği vilâyetler

• Selçuklu ailesinden gelen melikler tarafından yönetilen vilâyetlerdir.

• Atabeyler meliklere yardımcı olmuşlardır.

Advertisement

• Yarı bağımsız özellik taşırdı. Kendi adlarına para bastırır ve kendi divanlarını kurarlardı.

3. Uç eyaletleri
• Başında Uç beyleri bulunurdu.
• Başlıca görevleri sınır güvenliğini sağlamaktı.

* Anadolu Selçuklu Devleti’ne bağlı beylik ve devletler de vardı. Bunlar iç işlerinde bağımsızdılar. (Mengücekliler, Saltuklular, Artuklular, Eyyûbî Melikleri, Ermeni Krallığı, Trabzon Rum imparatorluğu bunların başlıcalarıydı.)

Advertisement

Leave A Reply