Elmas Nedir? Elmas Hakkında Bilgi

1

Elmas nedir? Elmasın özellikleri nelerdir, dünyadaki elmas yatakları, oluşumu, elmas ile ilgili bilgi.

Elmas; billurlaşmış saf karbondan oluşan değerli kristaldir. Sözcüğün kökeni çok sert demir anlamındaki Yunanca adamas sözcüğünden gelir.

Advertisement

Doğadaki en sert madde olmasına karşın, titreşimlere karşı oldukça dayanıksız olup sert darbelerde kırılabilir. Kimyasal analiz sonuçları elmasın saf karbon atomlarından oluştuğunu göstermiştir. Sertliğinin nedeni, maddenin kristal yapısından kaynaklanır. Bir karbon kristalinde her karbon atomu kendisine aynı uzaklıkta bulunan dört ayrı karbon atomuna bağlıdır. Geometrik olarak her karbon atomu köşelerinde birer karbon atomu bulunan bir tetrahedin ağırlık merkezinde bulunur. Bu tip bir yerleşme düzeni nedeniyle kristal yapıyı ayakta tutan iç güçler en yüksek düzeye ulaşarak elmasa en sert madde özelliğini kazandırır. Doğada mağmayı oluşturan kayalara karışmış karbonlu maddelerin yerkabuğunun yüksek basıncı altında ergimesi sonucunda oluşur. Yanardağı patlamaları sırasında elmas içeren kayalar kraterden dışarı atılır, bir bölümü ise volkan bacalarını dolduran katılaşmış lavların içinde kalır. Sel suları öteki alüvyonlarla birlikte elmas da taşır. Bu nedenle Brezilya, Kongo ve Hindistan’da elmaslar çoğu kez kurumuş dere yataklarında aranırlar. Güney Afrika’da ise Kimberley Bölgesi’nde ve Orange Irmağı’nda oldukça zengin elmas madenleri bulunmuştur. Bu bölgelerdeki elmas madenleri dünyanın en derin kuyularındadır. 1940’ta Kanadalı John Thoburn Williamson, Mwadin (Tanganika) Bölgesi’nde Kimberley’den daha zengin madenler buldu.

Elmas doğada bulunduğu gibi yapay olarak da elde edilebilir. İlk kez 1893′ te Fransız kimyacısı Henri Moissan’ın, denediği yöntemle karbon ergimekte olan demirle doyurulup aniden soğutulduktan sonra demir, asitlerle yok edilerek açığa çıkarılan karbon parçaları arasında mikroskobik elmas parçaları elde edilmeye başlandı. Gözle görülür büyüklükte yapay elmas üretimi ise 1955’te gerçekleştirildi. İlk kez metal karbon karışımına son derece yüksek basınçlar uygulanması (105 atmosfer basıncı) sonucunda General Electric firmasının laboratuvarlarında elde edilen elmas kristalleri kısa sürede endüstrinin gereksinimini duyduğu alanlarda kullanılmaya başlandı. Elmasların büyüklükleri (ağırlıkları) kırat adlı birimle ölçülür. İlk çağlarda mücevher çeşitleri bir ağacın kırat adı verilen tohumlarıyla tartılırdı. Bu tohumlar ağırlık ve boyca mücevherlerle eşdeğerde olduklarından kullanımları avantaj sağlıyordu. Daha sonra Fransa’da bir kırata 0.205 gr, Anglosakson ülkelerinde ise dört tohum 0.259 gr ağırlık eşdeğer olarak benimsendi. Günümüzde ise bir kırat tam olarak 0.2 gr’a eşdeğerdir.

Ender bulunması dışındaki özellikleri elması en aranan mücevherler arasına sokmuştur. Örneğin elmas sertliği nedeniyle çizilmez, atmosferdeki korozyona neden olabilecek maddelere karşı dayanıklılığı nedeniyle sürekli saydam kalır. Ayrıca kırılma indisi (gösterge) en yüksek maddedir (2,42). Bu nedenle elmas yüzeyine çarpan ışığı net bir biçimde gökkuşağı renklerine ayırır. Aydınlatıldığında yarattığı ışık oyunlarına ateş denir. Kimi yüzlerinin ışığı yansıtması ötekilerin ise ışığın yalnızca bazı renklerini yansıtması sonucunda oluşan ateş, elmasın tıraş edilmesiyle ortaya çıkar. Elmas tıraşlamak için iki yöntem vardır: Bölme ve kesme. Bölme, elmasın çelik uçla vurularak kırılmasıdır. Tüm kristallerde olduğu gibi elmasta bölme düzlemi adı verilen daha dayanıksız bölümler bulunur. Traşlama işlemi bu bölmelerin özenle kırılmasıyla yapılır. Bölmeden sonra taşa kesme işlemi uygulanır. Uçları elmas tozuyla kaplanmış metalik disklerden oluşan testereler, elması kristalleşme yönüne dik bir biçimde ve son derece yavaş keserler. Daha sonra iki elmas birbirine sürtülerek genel biçimlerini almaları sağlanır; temizleme işlemi sırasında ise son geometrik biçimi verilir. Elmaslar genellikle iki ana biçimde yontulur. Kalınlığı fazla olmayan taşlar için iç yüzü düz, dış yüzüyse 24 üçgen yüzden oluşan gül adı verilen biçim yeğlenir. Oylumu büyük elmaslar için ise bölüm piramit biçiminde olup dış bölüm birçok dikey yüzle çevrili geniş yatay bir yüzden oluşur. Ayrıca küresel, üçgen biçimli çok yüzlü yontma biçimleri de vardır. Değerli saydam ya da hafif renkli (mavi, pembe, kırmızı, yeşil) elmasların yanı sıra gri ve kahverengi tam olarak kristalleşmemiş elmaslar ve karbonado adı verilen, yalnız endüstride kullanılan çok sert siyah elmaslar da vardır. Endüstride özellikle petrol ve doğal gaz sondajları, sert metallerin ve camların işlenmesinde kullanılır. Ayrıca metallerin sertliği bir elmas ucun bu metallerden alınan bir örneğe saplanmasıyla ölçülür. Yaygın olan bu teknik “Vickers deneyi” adıyla bilinir.

Advertisement


1 Yorum

Reply To cezam Cancel Reply