Kavalalı Mehmet Ali Paşa

0

Kavalalı Mehmet Ali Paşa kimdir. Kavalalı Mehmet Ali Paşanın hayatı. Nasıl Mısır Valisi oldu. osmanlı ile ilişkileri nasıldı?

Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali PaşaMısır valisi ve Mısır Hıdviviye sülalesinin kurucusu. 1770 yılında Yunanistan sınırları içerisinde kalan kavala’nın Kondova köyünde dünyaya geldi.Babasının ölümü üzerine amcası ve Kavala mütesselimi olan Tosun Ağa tarafından büyütüldü. Tosun Ağa idam olununca, bir süre Fransız tütün tüccarının yanında çalıştı ve daha sonra Kavala gönüllü birliğinde görev aldı. Napolyon’un Mısır’ı işgali üzerinde de buraya gönderilen gönüllüler içinde yer aldı.

Advertisement

Gönüllülerin serçeşmesi (alay beyi) olarak Fransızlarla çarpışmalara girişti. Buyruğundaki askerleri disiplin düzeni altına aldı, onları güçlendirdi. Valiliğe atanın paşaların art arda görevden alınmaları üzerine Kölemenlerle Arnavutları ve Türk başıbozukları birbirine düşürerek el altından yönetimi eline almaya çalıştı. Vali Hurşit Paşa onu Mısır’dan uzaklaştırmak istediyse de başaramadı. Kendisine Cidde valiliği ve vezirlik rütbesi verildi. Kavalalı Mehmet Ali Paşa rütbeyi aldıktan sonra da Mısır’dan çıkmadı. Bunun üzerine, Hicaz’daki Vehabi Ayaklanmasını bastırması koşuluyla, kendisine Mısır valiliği verildi (1807).

İngilizlerin Mısır topraklarına asker çıkarmak istemeleri, Mehmet Ali Paşa’nın Kölemenlerin desteğini alıp karşı koyması nedeniyle sonuçsuz kaldı. Bu olaylar, Kavalalı’nın Mısır’daki saygınlığını yükseltti. Hükümetin ve halkın desteğiyle 1811’de 470’ten fazla Kölemen beyini ortadan kaldırdı. Mehmet Ali Paşa, Mısır’daki kuvvetlerini Avrupa’ nin modern tekniğine uygun olarak yetiştirdi. 7.000 yaya, 3.000 süvariden oluşan 10 bin kişilik ordusu çok disiplinliydi. Mısır’daki durumunu yoluna koyduktan sonra Mehmet Ali Paşa, Vehabilerle mücadeleye girişti. 1812′ den 1819’a kadar süren bu mücadele Kızıldeniz limanlarının güvenliğini sağladı. Hac yolları denetimi altına girdi. Vehhabi ayaklanmasını bastırdıktan sonra da 1821-1822 arasında Sudan’ı Osmanlı Devleti’ne bağladı. Politik ve askeri başarılarının yanı sıra, posta işlerini düzenledi, yeni kentler kurdu. Akdeniz ile Kızıldeniz limanlarının ticari etkinliklerini düzenledi ve Köle ticaretiyle öteki önemli gelir kaynaklarını ve madenleri akılcı olarak çalıştırmaya başladı. Böylece Mısır’da yepyeni bir düzen oluştu.

Nil Irmağı’nın suları açılan kanallarla geniş tarım alanlarına aktarıldı. Ordusunun yanı sıra bir de donanma kurdu. Yunan ayaklanması ile uğraşan Osmanlı ve Mısır donanmaları Rusya, İngiltere ve Fransa’nın ortak donanması tarafından Navarin’de yakılınca Mehmet Ali Paşa, karaya çıkardığı askerlerini alarak Mısır’a çekildi. Kendisine Girit valiliği de verilmiş oldu. Savaştan önce verileceği bildirilen Suriye valiliği de verilmeyince, Osmanlı-Rus Savaşı’ndan yenik çıkan Osmanlı Devletinin zayıf durumundan yararlanarak, Suriye ve Trablus-Şam valiliklerini yeniden istedi. Bu isteği de kabul edilmeyince, oğlu İbrahim Paşa’nın buyruğundaki Mısır Ordusu’nu Suriye’ye gönderdi. Şam, Halep, Antakya ve bölgedeki pek çok önemli kentleri ele geçirdi. Belen Boğazı’nda da Osmanlı Ordusu’nu yenilgiye uğrattı (29 Temmuz 1831).

Osmanlı Devleti Mehmet Ali Paşa’ nın önünde güç duruma düşünce, bazı Avrupa devletleriyle Rusya duruma karıştılar. Bir Rus donanması Boğaz’a geldi. Bağımsızlığının duyurmak isteyen Mehmet Ali Paşa, Kütahya’da Osmanlı Devleti ile ayrı bir devletmiş gibi anlaşma yaptı. Bu anlaşma uzun sürmedi. Nizip’te Osmanlı Ordusu’nun yenilmesi ve Ahmet Fevzi Paşa’nın da donanmayı Mısır’a götürmesi işi daha karıştırdı. Fransa, Mehmet Ali’yi, İngiltere de Osmanlı Devleti’ni destekliyordu. Mehmet Ali Paşa’nın anlaşmaya yanaşmaması üzerine, bu devletler, donanmalarıyla Suriye kıyılarına ablukaya aldılar ve karaya asker çıkardılar.

Advertisement

Sonuçta Sultan Abdülmecit, 24 Mayıs 1841’de ünlü Mısır fermanını imzalayıp duyurdu. Buna göre, Mehmet Ali Paşa Suriye Valiliği’nden de vazgeçti. Ancak, Mısır Valiliği’nin Kavalalı ailesine kalması kabul edildi. İyice yaşlanmış olan Mehmet Ali Paşa, sessiz bir yaşam sürdü. 1846’da İstanbul’a gelerek Sultan Abdülmecit ile görüştü. Daha sonra da Kavala’yı ziyaret etti. Mısır’a döndüğünde yerine büyük oğlu İbrahim Paşa vali oldu. Ancak onun hemen ölümü kendisini sarstı. Onun yerine torunu I. Abbas vali seçildi. İskenderiye’de vasiyeti gereğince, kalede yapılan caminin avlusuna gömüldü.


Leave A Reply