Memduh Şevket Esendal Edebi Kişiliği ve Eserleri

0

Memduh Şevket Esendal’ın edebi kişiliği, edebiyat özellikleri nelerdir? Memduh Şevket Esendal ve eserlerinin Edebiyatımızdaki yeri hakkında bilgi.

Memduh Şevket Esendal Memduh Şevket Esendal, Cumhuriyet dönemi hikayeciliğinde özgün bir yere sahip oldu. Türk hikayeciliğinin kurucusu sayılan Ömer Seyfettin‘den birer yol açıcı, öncü sayılan Sabahattin Ali’ye Sait Faik’e uzanan çizgide önemli bir kilometre taşı oldu. O yıllarda birkaç usta hikayeci kişiliğinde toplanabilen Türk hikayeciliği, Esendal‘ın kaleminde apayrı bir nitelik gösterdi. Yurdu baştan sona gezen bir aydın olarak, olağan ama son derece ilgi çekici konuları kaleme aldı. Bu konuları yalın, süssüz bir biçimde, dolambaçsız bir yoldan anlattı. Bu konuda şunları söyler:

Advertisement

” …Edebiyatı bilmediğinden, marifetsizliğimden sade yazmışımdır. Bilsem, öyle düpedüz yazar mıyım hiç? Köylü bir şeyi söylerken, dikine olduğu gibi söyler… Neden? Söylemesini bilmez, benzetmesini bilmez, anlatmasını bilmez de ondan … Marifetli insanlar öyle yapmazlar. Sözlerine, yazılarına marifetlerini sokarlar, hünerlerini gösterirler … Aslını sorarsanız, marifet hayatın içinde, hayata uymayan bir şeydir. Benim dilim kısa … İstediklerimi anlatmak güç. “

Esendal, toplumumuzun büyük çoğunluğunu oluşturan vefalı, çalışkan, evine, işine, yurduna bağlı insanları severek anlatan bir usta hikayecimizdir . Oktay Akbal, Esendal‘ın hikayelerinde göze çarpan ve hayranlık uyandıran en önemli değerin ‘dilinin özlüğü, duruluğu, halkın konuşma diline olan yakınlığı olmuştur’ der. Bunu bir örnekle anlatır:
Esendal, hikayeye başladığı yıllarda, dil anlayışı bakımından çağdaşlarından, hatta bu yolun öncüsü Ömer Seyfettin’den biraz daha ileri bir çizgide olmakla birlikte, son yıllarında ulaştığı ileri dil aşamasında da değildi. Buna ancak dil devriminden sonra, zamanla ulaşabilmişti. Eserlerindeki dil duruluğunun, dilimizin son elli yıl içindeki gelişmelerle sıkı bir ilgisi olmuştur. Eski dergi ve gazetelerdeki hikayelerini, kitaplarındaki son şekilleriyle karşılaştırırsak, Esendal‘ın, dil sadeleşmelerini nasıl yakından izlediği anlarız. “

Hikaye kitaplarından Temiz Sevgiler, 1920- 1925 yılları arasında yayımlandığı otuz dört hikayeyi kapsar. Başında Tahir Alangu tarafından yazılan bir önsöz bulunmaktadır. Behçet Necatigil’e göre bu kitaptaki hikayeler, “Esendal‘ın kahramanlarına sevgi ve şefkatle eğilen, onları gündelik yaşayışları içinde en yapmacıksız, rahat ve karakteristik taraflarından görmesini bilen, renkli-canlı aktaran bir hikayeci olduğunu göstermektedir. “

Advertisement

Memduh Şevket‘in hikayesi için söylenenleri romanı Ayaşlı ile Kiracıları için de söylenebilir. Fethi Naci, “Telgraf yazar gibi yazıyor romanını”diyor.

Başlıca Eserleri

Roman: Ayaşlı ile Kiracıları (1934), Vassaf Bey (1983)
Hikaye: Birinci Kitap (1946), İkinci Kitap (1946), Bu ilk baskıya girenlerin yanı sıra yeni hikayeler sonradan yeni adlarla yayınlandı: 1. Cilt-Temiz Sevgiler (1965), 2. Cilt- Ev Ona Yaklaştı (1971).


Leave A Reply