Battani Çalışmaları ve Bilime Katkıları

0

Ünlü astronom, fizikçi, matematikçi Battani neler yapmıştır? Battani’nin çalışmaları, bilime yaptığı katkıları hakkında bilgi.

EL BATTANİ
850 (?) – 929
HARRAN – BAĞDAT
ASTRONOM – MATEMATİKÇİ FİZİKÇİ – MÜHENDİS

Batı’da Albategnius, Albategni veya Albatenius olarak tanınan Battân?nin tam ismi Ebû Abdullah Muhammed b. Cabir b. Sinan el-Rakkî el-Harranî el-Battâni’dir. Hayatı hakkında çok az bilgiye ulaşılabilen Battânî Harranlı’dır. 850 yılı civarında burada doğmuştur. Hayatının önemli bir kısmını Rakka şehrinde geçirdiği ve astronomi gözlemlerini burada yaptığı bilinmektedir.

Babası Câbir bin Sinân el-Harrânî, Harran’da ünlenmiş bir astronomi aletleri yapımcısıdır. Battânînin astronomi aletleri icat ve imal etmedeki mahareti babasından gelmektedir.

Hayatı boyunca astronomi üzerine çalışmış, gözlemler yapmış ve bu konuda eserler vermiştir. 929 yılında, Bağdat’tan Rakka’ya dönerken vefat etmiştir.

Bilime Katkıları

• Battânî, İslam Dünyası’nda yetişmiş en büyük astronomlardandır.

Battânî, Rakka’da kendi imkanlarıyla kurduğu gözlemevinde ve daha başka yerlerde gerçekleştirdiği gözlemlerle o günün şartlarında ileri düzeyde bir astronomi bilgisine ulaşmıştır. Hazırladığı zicler (astronomik tablolar) ve yazdığı eserlerle kendinden sonra gelen astronomların yoluna ışık tutmuştur. Rakka’da yaptığı gözlemlerine dayanarak hazırladığı Zic-i Sabi adlı astronomi kataloğu Latince’ye çevrilerek uzun süre Batı Dünyası’nda da kullanılmıştır.

• Yaptığı bazı astronomik hesaplamalarda bulduğu değerler bugünün modern teknolojisiyle kesin olarak belirlenmiş değerlere şaşırtın derecede yakındır.

Bu değerlerden biri güneş yılıdır. Battânî bir güneş yılını 365 gün 5 saat 46 dakika 24 saniye olarak hesaplamıştır.

• Battânî, sinüs, kosinüs, tanjant, kotanjant sekant ve kosekantı gerçek anlamda ilk kez kullanan bilim adamıdır.

Battani Balmumu Heykeli

Fotoğraflar Anadolu Üniversitesi Türk Dünyası Bilim, Kültür ve Sanat Merkezi’nde çekilmiş, bilgiler oradan derlenmiştir.


Bir Yorum Yazmak İster misiniz?