Çağrı Bey Kimdir? Dandanakan Zaferini Kazanmış Selçuklu Sultanı

0
Advertisement

Çağrı Bey kimdir? Dandanakan Zaferinde Selçuklu komutanı olan Çağrı Bey’in hayatı, biyografisi, dönemi önemli olaylar, hakkında bilgi.

Çağrı Bey

Çağrı Bey; Selçuklu beyidir (990 – Serahs 16 Temmuz 1060). Çakır adıyla da anılır. Tam adı Ebu Süleyman Davud Çağrı Bey bin Mikail’dir. Babası, Selçuk’un oğlu Mikail’dir. Babasının ölümü üzerine Çağrı (gerçek adı Davut), kardeşi Tuğrul Bey ile birlikte, Selçuklu Beyliği’nin başına geçti. Bir süre Karahanlıların egemenliği altında yaşadılar. Onların Gaznelilerle ve birbirleriyle çatışmalarına katıldılar ve askerlik deneyimlerini artırdılar. 1016′ da Çağrı Bey, bir Selçuklu Ordusu’nun başında Bizans’a sefer amacıyla Horasan’a geldi.

Ani ve Vaspakuram krallıklarına akınlar yaptı; Şeddadilerin topraklarına girdi. 1021’de Horasan’a döndü. 1025’te Gazneli Hükümdarı Sultan Mahmut, Maveraünnehir’i geçip iki kardeşin amcası Arslan Yabgu’ yu tutsak alarak Hindistan’a gönderdi. Gazneli yönetiminden hoşnut olmayanların da katılmalarıyla durumları güçlenen iki kardeş, II. Arslan Yabgu’ nun öcünü almak için çalışmaya başladılar, öteki amcaları Musa Yabgu’yu reis seçtiler.

Karahanlı hükümdarı, Alp Kara komutasında bir ordu göndererek Çağrı ve Tuğrul Beyler harekete geçtiler. Aralık 1029’da Karahanlı Ordusu bozguna uğratıldı ve Tuğrul beyler Gazneli Sultanı Mesut’a başvurarak Horasan dolaylarında yer istedikleri sırada Sultan Mesut üzerlerine bir ordu gönderdi. Nesa yakınlarında Spendankan yöresinde fillerle gelen 110.000 kişilik Gazneli Ordusu’nu Çağrı Bey ve kardeşi kesin bir bozguna uğrattı (Haziran 1035). Savaştan sonra Gazneli hükümdarı; Nesa, Ferave ve Dehistan dolaylarını Selçuklulara bırakarak bir anlamda onlara bağımsızlık tanıdı. Selçuklular, Belh ve Sistan’a akınlara başladılar. Sultan Mesut, Hacib Subaşı’yı ikinci kez Selçuklular üzerine gönderdi. Kendisi Hindistan’a gitti.

Advertisement

Mayıs 1038’de Serahs yakınlarındaki savaşta, Çağrı Bey ve kardeşi, büyük Gazneli Ordusu’nu ikinci kez bozguna uğrattılar. Subaşı’nın askerleri dağıtıldı ve hazinesi Selçukluların eline geçti. Böylece Horasan, Herat, Çağrı Bey’in eline geçti. Nişapur’u da Tuğrul Bey aldı. Merv’de Çağrı Bey adına hutbe okunmaya başlandı. Bu zaferden sonra, iki kardeş Selçuklu Devleti’ni örgütlemeye başladılar. Selçuklu tehlikesini gören Sultan Mesut, büyük bir Gazneli Ordusu hazırlamaya başladı. Selçuklu akıncılarının Belh kapılarında görüldüğü bir sırada, 300 fil ve 50 bin süvariyle piyadeden oluşan büyük Gazneli Ordusu’nun başında Maveraünnehir’e girdi. 20.000 kadar askeriyle Çağrı Bey de, Serahs’a geldi.

dandanakan savaşı

Mayıs 1039’da başlayan savaşlar yerel olmaktan ileri gidemedi. Ertesi yıl Çağrı Bey komutasındaki Selçuklu Ordusu Merv yakınlarındaki Dandanakan‘da Gazneli Ordusu’nu bozguna uğrattı (22 Mayıs 1040).

Bu zafer, Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nun kuruluşuna temel oldu. Toplanan Kurultay, Tuğrul Bey’i hükümdar ilan etti. Çağrı Bey de ordu komutanı ve sultanın yardımcısı oldu. Bundan sonra, Çağrı Bey fetihlere başladı. 1040’ta Belh, Cüzcan ve öteki Toharistan kentlerini ele geçirdi. 1044’te Çağrı Bey’in hastalanmasını fırsat bilen Gazneli Sultanı Mevdûd, Belh’i ve Toharistan’ı almak için ordular gönderdiyse de oğlu alparslan Gazneli Ordusu’nu durdurdu. 1047’de Mevdûd yeni bir saldırısını da etkisiz kıldı.

Gazne’yi ele geçirmeyi tasarlayan Çağrı Bey, Hacib Tuğrul’un bir ayaklanma dolayısıyla ölmesi üzerine seferden vazgeçti. Gazneli Hükümdarı Ferruhzad, Horasan’a ordular gönderdiyse de Çağrı Bey’in kuvvetlerine yenildiler. Daha sonra Gazne üzerine gönderilen Alparslan, Gazne Ordusu’ nu yendiği gibi, komutanların çoğunu da tutsak aldı. 1059’da Gaznelilerin barış isteğini, Çağrı Bey kabul ederek Serahs’a döndü ve burada öldü. Oğlu Alparslan sultan olduktan sonra babasının cesedini Merv’de yaptırdığı türbeye taşıttı.

Advertisement

Leave A Reply