Eşeyli Üremenin Özellikleri

0

Eşeyli üreme nedir, nasıl meydana gelir, özellikleri nelerdir? Eşeyli üreme hangi canlılar arasında gerçekleşir, hakkında bilgi.

Eşeyli Üreme

Eşeyli Üremenin Özellikleri

Üreme hücrelerinin birleşmesiyle oluşan “zigot”dan yeni bireyler oluşmasına eşeyli üreme denir.

zigot

Üreme hücrelerine, eşey hücresi veya gamet de denir. Üreme hücreleri iki çeşittir: dişi üreme hücresi ve erkek üreme hücresi- Dişi üreme hücrelerine; yumurta, ovum, oosfer gibi adlar verilir. Dişi üreme hücreleri, dişi canlılarda oluşturulur.

Erkeklerde oluşan üreme hücrelerine sperm denir.


sperm

sperm

Yüksek yapılı canlılarda üreme hücreleri, ayrı ayrı canlılarda oluşurken; bazı süngerler, hidralar, solucanlar ve salyangozlarda sperm ve yumurta aynı canlıda oluşur. Bu türlü çift eşeyli canlılara “erselik ” (hermafrodlt) denir. Bu canlılarda, üreme hücrelerinin oluştuğu eşey bezleri (testis ve yumurtalık) yoktur. Gametler vücut hücrelerinden özel biçimde oluşurlar.

Bitkilerin çoğu da erseliktir.

Eşeyli Üreme Nasıl Meydana Gelir?

Üreme hücrelerinden yumurta hareketsizdir. Bol sitoplazmalı olduğundan ve de besin depo ettiğinden spermlere göre genellikle oldukça büyüktür. Spermler kamçılı hücrelerdir. Bu yüzden yüzerek hareket ederler. Az sitoplazmalıdırlar. Yok denilebilecek kadar az besin taşırlar. Yumurta hücresine göre genellikle oldukça küçüktürler.


Üreme hücrelerindeki kromozom sayısı, vücut hücrelerindeki kromozom sayısından farklıdır. Vücut hücrelerinde kromozomlar çift çift bulunur. Kromozom çiftleri birbirlerinin benzeridirler. Birbirine benzeyen kromozom çiftlerine “homolog kromozom” (eş kromozom) denir. Homolog kromozom çiftlerini taşıyan hücrelere, “diploid hücre” (2n kromozomlu hücre) denir. Canlıların vücudu, diploid hücrelerden oluşmuştur.

eşeyli üreme

Üreme hücrelerinde ise o canlının vücut hücrelerindeki homolog kromozom çiftlerinden birer tanesi bulunur. Bu yüzden üreme hücrelerinde, vücut hücrelerindekinin yarısı kadar kromozom bulunur.üreme hücrelerine vücut hücrelerindekinin yarısı kadar kromozom taşıdığından “monoploid hücre” (haploid hücre = n kromozomlu hücre) denir. Örneğin, insanın diploid olan vücut hücrelerinde 23 homolog kromozom çifti bulunurken (46 tane), üreme hücrelerinde her çiftten bir tane, yani 23 tek kromozom bulunur. Aynı şekilde 44 kromozomu bulunan tavşanların vücut hücrelerinde 22 çift, üreme hücrelerinde 22 tek kromozom vardır.

Mayoz Bölünme

Üreme hücrelerinin kromozomları, ana ve babanın kromozomlarıdır. Bu yüzden, üreme hücrelerinin birleşmesinden oluşan yeni canlılar ana ve babalarının karakterlerini (özelliklerini) taşırlar. Ayrıca; değişik üreme hücreleri bir anaya geldiğinden, her defasında değişik yapıda kromozomu olan canlılar oluşur. Bu da değişik kalıtsal varyasyonlu bireylerin oluşmasına neden olur. Yavrularda görülen değişik kalıtsal varyasyonlar, o türün bireylerinden bazılarına doğal seleksiyonlarda başarılı olup adaptasyon yapma şansını verir. İşte bu yüzden “eşeyli üreme, eşeysiz üremeye göre evrimde başarılı olmayı sağlayan üreme biçimidir”, diyebiliriz.
Eşeyli üremeyi kavrayabilmek için, eşey hücrelerinin (gametlerin) oluştuğu mayoz bölünmeyi bilmek gerekir.

KONU HAKKINDA KISA TEST

1. İnsanlarda bir dişi yumurta döllenmeden önce kaç tane kromozom içerir?


A. 46
B. 13
C. 23
D. 26

C doğru. Erkek gamet (sperm) ve dişi (yumurta), 46 kromozomlu bir zigot oluşturmak için bir araya gelen 23 kromozom içerir.

2. Eşeyli üremenin avantajı nedir?

A. Büyük boyut
B. Artan genetik çeşitlilik
C. Daha fazla partner

B doğru. Bir yavruya anne ve babasından gelen genlerin kombinasyonu hayatta kalma yeteneklerini arttırır.

3. Eşeyli üremenin sonucu hangisidir?

A. Daha iyi kamuflaj
B. Daha parlak renkli tüyler
C. Daha hızlı çalışabilme
D. Yukarıdakilerin hepsi


D doğru. Eşeyli üreme, türler arasında ve arasında sayısız farkla sonuçlanır. Bazıları hayatta kalmak için en iyisidir, bazıları ise çiftleşme yeteneğini geliştirir



Bir Yorum Yazmak İster misiniz?