IV. Murat Dönemi

0
Advertisement

Duraklama döneminin en güçlü padişahı olan IV. Murat dönemi ile IV. Murat sonrası Osmanlı Devleti ile ilgili bilgiler.

4. Murat

4. Murat

Genç Osman’ın yeniçeriler tarafından boğulmasından sonra ikinci defa padişahlığa getirilen Deli Mustafa’nın deliliği devam ettiğinden padişahlıktan indirilerek yerine henüz on iki yaşma girmiş bulunan IV. Murat geçirilmişti.

IV. Murat (1623 – 1640) padişahlığının ilk yıllarında, çocuk olması dolayısı ile, devlet ve memleket işlerine karışmamış, devletin yönetimi saraydaki kadınların, özellikle Valide Kösem Sultan’m eline geçmişti. Yeniçeriler ve sipahiler eski şımarıklıklarına devam ediyorlar ve gene sık sık saraya saldırıyorlardı. Hatta bir gün genç padişahın huzurunda Sadrazam Hafız Ahmet Paşayı parça parça etmişlerdi. îç durum bu halde iken, İranlılar da Doğu Anadolu’yu ve Bağdat’ı ellerine geçirmişlerdi.

Bu kötü durum IV. Murat’ın büyümesine kadar devam etti. (Bak. Resim: 23). Nihayet on sekiz yaşına gelen padişah, memleket ve devlet yönetimini eline aldı. İlk işi, çocukluğu zamanında kendisine karşı sık sık isyan eden yeniçerilerle sipahilerden intikam almak oldu. Önce bunların elebaşılarını birer bahane ile yakalatarak öldürttü. Bundan sonra şarap ve tütün içmeyi ve geceleri sokağa çıkmayı yasak ederek İstanbul‘un güvenliğini sağladı. Bu yasağa uymayan azılı kimseleri temizledi. Anadolu’da devlete itaat etmeyen paşaları ve Celâlîleri kan dökerek ve etrafa korku salarak yola getirdi. Fakat bu arada haksız yere de pek çok kimselerin canına kıydı. Bununla birlikte onun bu şiddeti ve kanlı hareketleri yeniçerileri ve sipahileri yola getirdiği gibi, pıemleket ve devleti de büyük bir uçurumdan kurtardı. Bundan sonra padişah ordunun başına geçerek Iran üzerine yürüdü. Revan ve Bağdat’ı geri aldı. Onun bu başarıları memleketin yüzünü güldürdü.

İyi bir asker ve cesur bir komutan olan IV. Murat’ın kötü bir huyu vardı. Çok kan dökücü ve korkunç olan bu padişah aynı zamanda çok içki de içerdi. Herkese içkiyi ve tütünü yasak ettiği halde kendisi bu yasağı tutmazdı. Bundan dolayı çok genç yaşta öldü (1640). Yerine kardeşi Deli İbrahim padişah oldu (Bak. Resim: 18).

Advertisement
IV. Murat’ın Ölümünden Sonra Osmanlı Devleti:

Yeni padişah Deli İbrahim zamanında (1640 – 1648), memleket yönetimi ve ordunun disiplini tekrar bozuldu. Kadınlar gene iş başına geçtiler. Memlekette katil ve idam, haksızlıklar, rüşvet ve iltimas yeniden aldı yürüdü. Sekiz yıl süren Deli İbrahim zamanı memleket için bir anarşi devri oldu. İçte Celâli isyanları (Vardar Ali Paşa isyanı bunun zamanında olmuştur), dışta Venediklilerle Girit savaş» başladı (1645). Deli ibrahim’in, işleri büsbütün karıştırması üzerine tahttan indirilerek yerine yedi yaşında bulunan IV. Mehmet getirildi (1648). Avcı Mehmet adıyie de tanınan bu çocuk padişahın ilk zamanlarında büyükvalide Kösem Sultan ile padişahın annesi Turhan Sultan, devletin yönetimini ellerine aldılar.

Fakat bir süre sonra Kösem Sultan öldürüldü. Devlet, Turhan Sultanla çocuk padişahın elinde kaldı. Memleketin iç yönetimi yeni baştan bozulmuştu. Üstelik, 1645 yılında başlayan Girit savaşı da devam ediyordu. Venedikliler, Çanakkale boğazına kadar gelmişler, adalardan bazılarını almışlardı. İş başına getirilen sadrazamlar memleketi bu kötü durumdan kurtaramıyorlardı. Bunun üzerine Valide Turhan Sultan, memleketi bu tehlikeden kurtaracak kuvvetli bir sadrazam aramaya başladı. Kendisine o sırada İstanbul’da bulunan ve birçok devlet işlerinde çalışmış olan ihtiyar Köprülü Mehmet Paşayı salık verdiler.


IV. Murat Dönemi (Kısa Bilgi Olarak)

Osmanlı İmparatorluğunun başarılı padişahlarından birisi olarak kabul edilen IV. Murat dönemi siyasal olayları ve gelişmeleri hakkında maddeler halinde bilgiler.

IV. MuratIV. Murat döneminin siyasal olayları (1623-1640)

IV. Murat tahta geçtiğinde ülke, ekonomik ve siyasî bunalım içindeydi.Anadolu ve Rumeli’nin büyük bir bölümünde isyancılar etkin durumdaydı.

Bu yüzden IV. Murat, hükümdarlığının ilk yıllarında ayaklanmalarla uğraşmak zorunda kaldı.Komşu devletler de ülkenin bu iç sorunlarından yararlanma çabasmdaydılar.

Advertisement
Revan Seferi (1634)

1. Safevilerin, Osmanlı topraklarına saldırılarını önlemek,

2. Anadolu’daki zorbaları ortadan kaldırmak amacıyla düzenlendi ve Revan alındı.

Bağdat Seferi

1. Safevilerin Revan’ı geri alması ve

2. İran cephesindeki olumsuz gelişmeler

Advertisement

IV. Murat’ın Bağdat Seferi’ne çıkmasında etkili oldu.

IV. Murat sefer boyunca, geçtiği yerlerdeki zorba ve asileri ortadan kaldırdı. Yolsuzluk edenleri cezalandırdı. Böylece, Anadolu’da aşayiş yeniden sağlandı.

Bağdat kuşatıldı ve alındı (1638).

İran Şahı’nın isteği üzerine barış yapıldı.

Advertisement
Kasr-ı Şirin Antlaşması (1639)

1. Azerbaycan ve Revan Safevilere bırakıldı.

2. Bağdat Osmanlılarda kaldı.

3. Zagros Dağları sınır kesilerek bugünkü Türk-İran sınırının ana hatları çizildi.

4. İranla yüz elli yıllık savaş sona erdi.

Advertisement
Önemi

Bu antlaşmayla çizilen sınır üzerinde o günden sonra önemli bir değişiklik olmadı.

Kırım İsyanı

Osmanlılar içte ve dışta zayıf düşünce bu durum Kırım’ı da etkiledi. Kırım’da taht kavgaları ve iç karışıklıklar başladı.

Sonunda Osmanlı hâkimiyetini tanıyan Canbey Giray, hanlığını sürdürdü.

Advertisement

Leave A Reply