Aleksandr Soljenitsin Hayatı

0

Aleksandr Soljenitsin kimdir ve ne yapmıştır? Aleksandr Soljenitsin hayat hikayesi, eserleri, görüşleri ve kitapları hakkında bilgi.

Aleksandr Soljenitsin

Advertisement

Aleksandr Soljenitsin Hayatı

Aleksandr Soljenitsin; Rus yazarıdır (d. Klislovodsk, 1918 – ö. 3 Ağustos 2008, Moskova, Rusya).

Köylü kökenli bir ailenin çocuğu olan ve çok küçük yaşta babasını yitiren Aleksandr İsayeviç Soljenitsin, zor koşullar altında yetişti. Ortaöğrenimini Rusya’nın güneyinde, Rostov-na-Donu’da yaptıktan sonra, on sekiz yaşında Moskova Üniversitesi’nin Matematik ve Fizik Bölümü’ne girdi. Aynı zamanda edebiyat, tarih, felsefe ve tiyatroyla da ilgilendi. 1941’de, tam öğrenimini tamamladığı sırada,ülkesinin ikinci Dünya savaşma katılması üzerine cepheye asker olarak gitti; bir süre sonra topçu subayı oldu ve Leningrad, Orel, Beyaz Rusya’da yararlık gösterdi (bu dönemde cephede aldığı notlar sonradan polis tarafından yok edildi).

1945 Şubatında başarılarıyla adını duyurmuş olduğu Doğu Prusya cephesinde, bir arkadaşına gönderdiği mektupta üstü kapalı olarak Stalin’in savaşı yönetiş biçimini eleştirdiği için tutuklandı. Rütbesi alınarak, Moskova’ya gönderildi; Lubianka’da hapsedildikten sonra yargılandı ve yaşamının bir bölümünü bir çalışma kampında geçirdi. Önce bir şantiyede çalıştı (Ivan Denisoviç’in Hayatında Bir Gün [Odin den iz jizni İvana Denisoviça, 1962] adlı yapıtında, burada geçirdiği günleri anlattı), sonra telefon konuşmalarını dinleme sisteminin geliştirildiği bir bilimsel araştırma kurumuna gönderildi [İlk Çember [ingilizcesi The First Circle, 1968; fransızcası Le premier cercle]).Çalışma kampında sekiz yıl geçirdikten sonra, Orta Asya’ya sürgün edildi (Kanserliler Koğuşu [ingilizcesi Cancer Word, 1968]; fransızcası Le pavillon des cancéreux]); kansere yakalandı ve bir ameliyat geçirdi.

Stalin’in ölüm günü olan 5 Mart 1953’te özgürlüğüne kavuştu. Ancak, bir süre sonra yeniden Kazakistan’da bir köye sürgüne gönderildi.(bu kez sürgün edilme nedenini de bilmiyordu) ve burada iki yıl süreyle öğretmenlik yaptı. Ölüm derecesinde hastalanınca, Taşkent Hastanesi’ne kaldırıldı ve yeniden kanser ameliyatı geçirdi. 1957’de özgürlüğüne kavuştu ve resmi olarak aklandı.

Advertisement

“İLK ÇEMBER” VE “İVAN DENİSOVİÇ’İN HAYATINDA BİR GÜN”

Soljenitsin’in “Asya dönemi yapıtları” diye adlandırılan ürünlerinin başlıcaları arasında şunlar sayılabilir: Sav-lı bir tiyatro oyunu olan Kazananların Şöleni (1953; bu oyunu sonradan beğenmediğini ileri sürmüştür); kamp yaşamım anlatan ve 1962’de gösterilmesine zorlukla izin verilen Aşk Kızı ve Suçsuz (1954); İlk Çember in başlangıcı. 1955’te yazmaya başladığı ve 1958’de tamamladığı bu sonuncu yapıt, Soljenitsin’in, on yıl sonra, Batı’da edebiyat alanında büyük ün kazanmasını sağladı. Soljenitsin bu kitabında “bilim adamları kampı”ndaki kendi deneyimini anlatırken, aralarında Stalin’in de yer aldığı birçok Rus yöneticisinin portresini çizdi. İvan Denisoviç’in Hayatında Bir Gün adlı ünlü öyküsünü de bu dönemde gerçekleştirdi: Bu yapıtında bir çalışma kampı yaşamının 24 saatini anlattı. Asya dönemi yapıtları arasında ayrıca bir başka tiyatro oyunu (Rüzgârda Alev; Sovyet bilginleri üstüne başarısız ruhsal bir deneme), düzyazı şiirler (İncelemeler ve Minyatürler) ve daha birçok anlatı sayılabilir.

ÜLKESİNDEN ATILMASI

1963 yılında, Novi Mir dergisi, Kruşçev’in Stalin rejimine karşı sürdürdüğü kampanya çerçevesi içinde. Soljenitsin’in İvan Denisoviç’in Hayatı nda Bir Gün adlı öyküsünü yayımladı (Soljenitsin’in devlet arşivlerinden yararlanmasına bile izin verilmişti). Aynı yıl Novi Mir’in, yazarın üç anlatısını daha yayımladığı görüldü: Matriona’nın Evi; Kretşetovka Garı’nda Olay; Davanın Yararına. Ama ülkede kısa süre içinde siyasal düşünce açısından bir değişiklik görülmeye başladı ve bunun sonucu olarak da Soljenitsin yeniden hakkında kuşku duyulan kişi durumuna geldi, evi arandı, hazırladığı metinlerine el kondu. 1963’te Yazarlar Birliği’ne kabul edilmiş olmakla birlikte, yapıtlarını yayımlatmakta güçlüklerle karşılaştı. 1966’da çıkan bir anlatısı,resmi olarak yayımlanan son yapıtı oldu. Yeni yazmış olduğu Kanserliler Koğuşu’nu yayımlama iznini alamadı. Bunun üzerine 1967’de basına açık bir mektup göndererek, kendisine yapılan baskıları açıkladı, yapıtlarının kitaplıklardan çıkartılmasını ve hakkındaki “iftira kampanyası”nı eleştirdi.

Kanserliler Koğuşu ve İlk Çember yabancı ülkelerde yayımlanınca, Sovyet basınında aleyhindeki saldırılar arttı. Yazarlar Birliği’nden çıkartılıp, yeniden öğretmenliğe başlamak zorunda kalınca, yeni bir açık mektup yayımladı. Çıkıp da ülkesine girememe korkusuyla, 1970’te, kazanmış olduğu Nobel Edebiyat Ödülünü almaya gidemedi: 1971’de Batı ülkelerinde Ağustos 1914 (ingilizcesi August 1914; fransızcası Août 14) adlı romanı yayımlandı. Bu yapıt. Tolstoy’dan ve Dos Passos’dan esinler taşıyan tarihsel-romansı geniş bir freskin başlangıcıydı. Bu sıralarda S.S.C.B’nde insan haklarının elde edilmesi amacıyla başlatılmış mücadele de yayılmaktaydı ve Saharov olayı patlak vermişti. Bu konuda açık tavır alan Soljenitsin S.S.C.B’nden çıkartıldı. Tam bu sırada Batı ülkelerinde, S.S.C.B’nde 1918-1953 yılları arasındaki “terör”ü belgelere dayanarak işleyen Gulag Takımadalarının (İngilizcesi The Gulag Archipelago; Fransızcası L’Archipel du Goulag) birinci cildi yayımlandı.

1974’te İsviçre’ye, ardından da A.B.D’ne giden Soljenitsin gerek Ağustos 1914’ün, gerekse Gulag Takımadalarının devamını yazmayı ve yayımlamayı sürdürdü; bu arada, ülkesindeyken yazmış olduğu S.S.C.B. Yöneticilerine Mektup’u yayımladı


Leave A Reply