Biçim Açısından Belirteçler (Zarflar) Nelerdir? Konu Anlatımı ve Örnekler İle Açıklamalar

0

Biçim açısından belirteçler kaça ayrılır? Biçim açısından zarfların incelenmesi, örnekler ve detaylı konu anlatımının yer aldığı sayfamız.

Türkçe

Belirteçler veya zarflar, cümlelerde fiilleri, sıfatları veya zarfları tamamlayan kelimelerdir ve cümledeki eylemin veya nesnenin niteliğini veya miktarını belirtirler. Biçim açısından, zarflar şu şekillerde olabilir:

  1. Basit zarflar: Tek bir kelime veya kelime grubu şeklinde olabilirler.

Örnek: Yavaşça koştu. (yavaşça)

  1. Türemiş zarflar: İsim veya sıfat köklerinden türetilmiş kelimelerdir.

Örnek: Evin hızlıca temizlenmesi gerekiyor. (hızlıca)

  1. Çekimli zarflar: Türkçe’de bazı belirli bir çekim ekleri almış zarflar da vardır.

Örnek: Aşağıda (aşağı)

  1. Birleşik zarflar: İki veya daha fazla zarfın birleşmesiyle oluşan kelimelerdir.

Örnek: Bu konuda daha önce hiçbir şekilde konuşmadım. (hiçbir şekilde)

  1. Sıfat-fiil zarflar: Sıfat-fiilin eklerinin alarak kullanılan zarflardır.

Örnek: Öğretmen sertçe uyardı. (sertçe)

Zarflar, cümlede fiilleri ve diğer kelimeleri tamamlamaları açısından önemlidir. Zarflar, bir cümleyi daha belirgin ve anlaşılır hale getirerek okuyucunun veya dinleyicinin cümlenin anlamını daha kolay anlamasını sağlar.

1. Basit Belirteçler

Basit zarflar, tek bir kelime veya kelime grubu şeklinde olabilen zarflardır. Cümlede fiilin hemen yanında yer alırlar ve fiilin anlamını veya durumunu değiştirirler. Türkçe’de birçok basit zarf bulunmaktadır. İşte bazı örnekler:

  • Hızlı: Hızlı koştu.
  • Yavaşça: Yavaşça yürüdü.
  • Geçen hafta: Geçen hafta okula gitmedi.
  • Dün: Dün sinemaya gittim.
  • Bugün: Bugün işe geç kaldım.
  • Yarın: Yarın sınavım var.
  • Şimdi: Şimdi evdeyim.
  • Hemen: Hemen geliyorum.
  • Dikkatlice: Dikkatlice çalışın.
  • Açıkça: Açıkça ifade edilmelidir.

Basit zarflar, cümledeki fiilin anlamını daha net hale getirir ve cümlenin anlamını güçlendirir. Ayrıca, okuyucu veya dinleyiciye cümleyi daha net anlama fırsatı sağlarlar.

2. Türemiş Belirteçler

Türemiş belirteçler (zarflar), sıfatlardan veya diğer belirteçlerden (-li, -siz, -cesine gibi ekler eklenerek) türetilen zarflardır. Türkçe’de birçok türemiş belirteç bulunmaktadır ve sıfatların türemiş halleriyle oluşurlar. İşte bazı örnekler:

  • Güzelce: Güzel bir şekilde.
  • Çabukça: Çabuk bir şekilde.
  • Uzunca: Uzun bir şekilde.
  • Yavaşça: Yavaş bir şekilde.
  • Sessizce: Sessiz bir şekilde.
  • Derince: Derin bir şekilde.
  • Keyifle: Keyifli bir şekilde.
  • Korkusuzca: Korkusuz bir şekilde.
  • Sabırla: Sabırlı bir şekilde.
  • Hızlıca: Hızlı bir şekilde.

Türemiş belirteçler, cümledeki fiilin anlamını değiştirmeden ona farklı bir ton veya renk katmak için kullanılır. Türemiş belirteçler ayrıca, sıfatların belirttiği özellikleri vurgulamak veya daha açık hale getirmek için kullanılır. Türemiş belirteçler, yazı veya konuşmada cümleleri daha etkili bir şekilde kullanmamızı sağlar.

3. Çekimli Belirteçler

Çekimli belirteçler (zarflar), sıfatlara veya isimlere belirti ekleri (-ce, -ca, -çe, -ça) eklenerek türetilen zarflardır. Türkçe’de çekimli belirteçler genellikle belirsizlik, olasılık, şart vb. durumlar için kullanılır. İşte bazı örnekler:

  • Belki: Bir şeyin olup olmayacağına dair belirsizlik ifade eder. Örnek: Belki yarın sinemaya gideriz.
  • Hemen: Zamanın kısa olduğunu ifade eder. Örnek: Hemen oraya gitmemiz gerekiyor.
  • Acaba: Bir şeyin olup olmayacağına dair belirsizlik ifade eder. Örnek: Acaba bu kitapta cevabı var mı?
  • Nasıl: Bir şeyin nasıl yapılabileceğini sorarak veya açıklamaya çalışarak kullanılır. Örnek: Nasıl anlatsam bilemiyorum.
  • Neden: Bir şeyin nedenini merak ettiğimizde veya anlamaya çalıştığımızda kullanırız. Örnek: Neden böyle düşünüyorsun?
  • Niye: Neden anlamında kullanılır. Örnek: Niye öyle dedin?
  • Herhalde: Tahmin, varsayım ifade eder. Örnek: Herhalde bu akşam geç kalacağım.
  • Muhtemelen: Oluşabilecek bir durumu ifade eder. Örnek: Muhtemelen yarın yağmur yağacak.

Çekimli belirteçler, cümleye belirsizlik, şüphe veya olasılık ifadesi ekleyerek dilin ifade gücünü artırır. Bu belirteçler, yazı veya konuşmada cümleleri daha etkili bir şekilde kullanmamızı sağlar.

4. Birleşik Belirteçler

Birleşik belirteçler, iki veya daha fazla belirtecin bir araya gelerek tek bir kelime gibi kullanılmasıdır. Bu belirteçler, anlamı ve yapısı itibariyle ayrı ayrı ele alınabilen, ancak bir araya geldiklerinde farklı bir anlam ve yapı oluşturan belirteçlerdir. Türkçe’de birleşik belirteçler genellikle “yapım ekleri” ile oluşturulur.

Birleşik belirteçler, yapısına göre farklı türlerde olabilir. En yaygın olanları şunlardır:

  1. Ad tamlamaları: İki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek yeni bir kelime oluşturmasıdır. Örnek: “masa örtüsü, kapı kolu, yüzme havuzu”.
  2. Sıfat tamlamaları: Bir sıfatın diğer bir sıfatla birleşmesiyle oluşan birleşik belirteçtir. Örnek: “beyaz renkli, sıcak yaz, uzun boylu”.
  3. Zarf tamlamaları: Zarfın başka bir zarf veya sıfatla birleşmesiyle oluşan birleşik belirteçtir. Örnek: “çok hızlı, yavaşça ilerleyen, kolayca anlaşılan”.
  4. Fiil tamlamaları: Fiilin bir isim ya da sıfatla birleşerek oluşturduğu birleşik belirteçtir. Örnek: “yüzme dersi, gezi planı, seyahat notları”.

Birleşik belirteçler, Türkçe’de oldukça yaygın bir kullanıma sahiptir ve dilin zenginliğini arttırmaktadır.

5. Sıfat-Fiil Belirteçler

Sıfat-fiil belirteçleri, hem sıfat hem de fiil özellikleri gösteren belirteçlerdir. Bu belirteçler, bir yandan nesnenin özelliklerini belirtirken diğer yandan fiil işlevi görür ve cümleye hareketlilik kazandırır.

Türkçedeki sıfat-fiil belirteçleri “-abil”, “-ebil”, “-yebil” ve “-ar” ekleriyle oluşturulur. Bu belirteçler fiil köklerine eklenerek oluşturulurlar. Örnekler:

  • Yürüyebilirim. (yürüy + ebil + ir + im)
  • Koşabilirdim. (koş + abil + ir + idi + m)
  • Yüzebilirler. (yüz + ebil + ir + ler)
  • Okunabilir bir kitap. (oku + nabil + ir + bir + kitap)
  • Konuşulacak bir konu var. (konuş + ul + abil + ir + ak + konu + var)

Leave A Reply