Eylemde Soru Nedir?

0

Eylemde, fiilde soru nedir? Eylemde soru nasıl oluşturur, cümle örnekleri nelerdir, örneklerle konu anlatımı.

Eylemde Soru Nedir?

Eylemde soru, çekimli eylemin mi (mı, mu, mü) soru ekini almasıyla anlatılır. Soru kavramı veren mi eki, olumlu ya da olumsuz eylemde kişi eklerinden önce ya da sonra gelir. Belirsiz geçmişte, şimdiki zamanda, geniş zamanda, gelecek zamanda ve gereklik kipinde, kişi ekinden önce kullanılır. Belirli geçmiş zamanda, dilek-koşul, istek kiplerinde ve buyrum kipinin 3. kişi tekil ve çoğulunda, kişi ekinden sonra gelir.

Advertisement

Soru eki almış eylemlerin biçimlenişi şöyledir:

kalmış mıyım ? (belirsiz geçmiş zaman)

kalıyor muyum ? (şimdiki zaman)

kalır mıyım ? (geniş zaman)

Advertisement

kalacak mıyım ? (gelecek zaman)

kalmalı mıyım ? (gereklik kipi, kalmalıyım mı ?)

kaldım mı ? (belirli geçmiş zaman)

kalsam mı ? (dilek-koşul kipi)

kalayım mı ? (istek kipi)

kalsın mı ? (buyrum kipi)

Advertisement

kalsınlar mı ? (buyrum kipi)

İstek kipinin 2. kişilerinin sorulu biçimi pek kullanılmaz. Genellikle 1. kişilerin sorulu biçimi yeğlenir: kalayım mı ? kalalım mı ? gibi.

Olumsuz çekimli eylemin soru biçiminde, olumsuzluk eki -ma (-me) soru ekinden önce gelir:

kalmamış mıyım ?
kalmadım mı ?

Bütün çekimli eylemlerin 3. çoğul kişilerinde mi soru eki, zaman, kip, kişi ve çoğul eklerinden sonra gelir:

kalmışlar mı ?
kaldılar mı ?
kalsalar mı?

Bileşik zamanlı eylemlerin soru biçimi de yalın zamanlı eylem çekimlerinde olduğu gibidir; ekeylem eki mi ekinden sonra getirilir:

kaldı mıydım ?
kalmış mıydım ?
kalsa mıydım ? gibi.

Ancak rivayet bileşik zamanımn soru biçimi kullanılmaz. Koşul bileşik zamanında da pek kullanılmadığı görülür.

mi soru eki, eklendiği sözcükten ayrı yazılır ve bağlandığı çekimli eylemin ünlülerine göre değişiklik gösterir: kaldın mı ? gidecek mi ? kalıyor mu ? gördün mü ? gibi.

Advertisement


Leave A Reply