Kıpçaklar (Kumanlar) Hakkında Bilgi

0

Kıpçaklar (Kumanlar) Kimlerdir? Kıpçakların genel özellikleri, tarihi, kültürleri, hakkında bilgi.

Kumanlar; bir Türk boyudur. Kıpçaklar adıyla da bilinirler. Orta Asya’da İrtiş Irmağı boylarında 10. yüzyılda ortaya çıktılar, batıya göç ettiler. Peçeneklerin Tuna’yı aştıkları bir sarada da Güney Rusya’ya indiler. 1054’te Dnyeper’e kadar uzanan toprakları ellerine geçirdiler. Moğol istilasına kadar bu bölgede, 150 yıldan fazla bir süre egemenlik kurdular. Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlarda, 1055’te, başbuğları Boluş’un yönetiminde bulunan Kumanlar, 1061’de müttefik Rus ordularını yenilgiye uğrattılar. Bu zaferden sonra Kiev yakınlarına kadar sokuldular. 1079’da ise Voin kasabasını da alarak, Novgorod sahasına akınlara başladılar. Bu tarihlerde, Balkaş Gölü ve Talaş vadilerinden Tuna havzasına kadar uzanan topraklar, Kumanların yönetimine girdi. 1079’da Azak Denizi yakınlarındaki Tamutarkan’ı ele geçirdiler. Peçeneklerle birleşerek, Bizanslılara karşı da savaştılar. Balkanları geçerek Edirne’yi kuşattılar. Saruhan adlı başbuğlarının yönetiminde, 1091’de Macaristan’a 1092’de de Lehistan’a girdiler. 1093’te Bizans üzerine yeni bir sefer düzenlediler. 1094’te Rusya içlerine akınlar yaptılar. Bu tarihte, başbuğ Osuluk, Ruslarla iyi ilişkiler kurmaya özen gösterdi. 1096’da Kiev’e elçi olarak gönderilen İtler ve Kitan adlı Kuman beyleri öldürüldüler. Bu olay yüzünden çıkan savaşta Tuğur Han ve Küre, bazı Rus kentlerini yakıp yıktılar.

Advertisement

1105-1111 arasında, Ruslar, Kiev bölgesinde Kumanlara yıpratıcı zararlar verdiler. Tuna bölgesinde bulunan Kumanlar da Macaristan’a geçerek, askerlik yapmaya başladılar. Dnyepr Kumanları ise 1179’da Könçek ve Kobyak’ın liderliğinde toparlandılar. 1177 ve 1179’da Aksu civarında Kiev’e akınlar yaptılar. 1184’te Syvytoslav komutasındaki Rus birlikleri Kiev’e akın eden Kumanları yenilgiye uğrattı. 1185’te bu yenilgiye şiddetli bir karşılık verdiler ve Rus ordularını, Don Irmağı boyunca Kayalı (bugünkü Kagalnik) Irmağı, kıyısında yok ettiler. Kumanlar, Selçuklularla da ilişkilerde bulundular bazen de savaştılar. Kırım’daki Kumanların çoğu, giderek kentlere yerleştiler ve ticaret yaşamına atıldılar. 13. yüzyıl Kumanların iyice zayıfladıkları bir dönemdir. 1203’te Kiev’i işgal etmelerine ve 1219’da Ruslarla birlikte Galiçya’da Macarları yenmelerine karşın askeri bütünlükleri dağılmış durumdaydı. Moğolların Kuman topluluklarını dağıtmaları Kumanların sonu oldu. 1223’te Moğol Ordusu, Ruslarla birlikte karşı koyan Kumanları tümüyle dağıttı. 1239’da ise Don-Donetz bölgesinde, Kuman birlikleri, Moğol Ordusu karşısında dağılmaktan kurtulamadı. Bu arada bir kısım Kumanların (Kıpçak) Mısır’a getirilen Kıpçak gençleri Eyyubi Devleti içerisinde önemli bir askeri güç oluştururlar. 1250’de bir Kapçak olan Aybek’in sultan ilan edilmesiyle Mısır’daki Türk Devleti Kuman-Kıpçak öğelerini eline geçirmiş oldu. 1382’ye kadar Memlûklü Devleti, bunları yönetiminde kaldı. Kumanlar, Bizansla ilişkileri dolayısıyla, Hristiyanlığı da kabul ettiler. Bu arada Müslümanlığı kabul eden Kumanlar da vardır. Asıl dinleri ise Şamanizm idi. Bugün tarihsel bir Türk lehçesi olan Kıpçakça sözcükler, Rumence, Rusça ve Macarca dillerinde günümüzde de yaşar.


Leave A Reply