Piaget’e Göre Bilişsel Gelişimi Etkileyen Faktörler

0

Piaget’e Göre Bilişsel (zihinsel) Gelişimi Etkileyen Faktörler nelerdir? Olgunlaşma, deneyim, dengeleme, sosyal geçiş hakkında bilgi.

Piaget’e Göre Bilişsel Gelişimi Etkileyen Faktörler

Piaget’e göre zihinsel gelişimi etkileyen olgunlaşma, deneyim, toplumsal aktarım (sosyal geçiş) ve dengeleme olmak üzere dört önemli faktör vardır:

Advertisement

• Olgunlaşma

Piaget’e göre zihinsel gelişim olgunlaşmaya dayalı biyolojik temelli kişisel süreçlerle oluşan bir gelişim türüdür. Olgunlaşma, insan organizmasında, biyolojik sistemin kendi içinden gelen etkenler nedeniyle meydana gelen değişmeleridir. Bilişsel gelişim beyin ve sinir sisteminin olgunlaşmasına paralel olarak gelişir. Yeni doğan bir çocuk sadece refleksleri ile tepki verirken, beyin ve sinir sistemi olgunlaştıkça reflekslerin yerini bilinçli tepkiler alır. Beyin ve sinir sistemi yeterli olgunluğa ulaştığında bilişsel süreçlerde ilerleme olur. Biyolojik olgunlaşma olmadan, deneyim, sosyal geçiş ve dengeleme ortaya çıkmaz.

• Deneyim (Yaşantı)

Advertisement

Nesnelerle doğrudan ilişki kurmaktır. Uyarıcı açısından zengin ortamlarda yaşamak bilişsel gelişime destek sağlar. Daha fazla uyaran bulunan yerde çocuk yeterli bilişsel olgunluğa sahipse, daha fazla özümleme ya da uyumsama yaparak daha fazla bilgiye sahip olur.

Piaget’e göre, nesnelerle ilişki kurmak iki tür deneyim kazandırır. Fiziksel deneyim olarak tanımlanan deneyimde, nesnelerin fiziki özellikleri öğrenilir. İkinci tür devim ise kişiyi eylemlerindeki bir iç düzenleme yoluyla bilgiye ulaştıran mantıksal-matematiksel deneyimdir. Piaget’e göre insan deneyimleri yoluyla kendi gelişimine katkı sağlayabilen tek varlıktır.

• Sosyal Geçiş (Toplumsal Aktarma)

Çocuğun ana babadan, arkadaştan, öğretmenden, kitaptan kısacası sosyal çevreden öğrendiklerinin tümünü kapsar. Çocuk bir başkasının yaşantılarını gözleyerek de özümleme ve uyumsama yapar.

• Dengelenme

Advertisement

Yukarıda değindiğimiz üç etmeni birleştiren dengelenme kavramıdır. Daha öncede söz edildiği gibi Piaget’ye göre dengelenme, çocuğun karşılaştığı her yeni nesne ve olayda, daha önce özümlediklerini kullanarak, duruma uygun bir davranış düzeyine erişmesi sürecidir. Bu denge durgun değildir. Çocuk etkin ve atılgan bir yapıya sahiptir. Yeni kurulmuş denge, dış etkiler ve çocuğun etkinliği ile bozulacak ve bir üst düzeyde yeniden kurulacaktır. Her yeni deneyim dengeyi yeniden bozacak, denge yeniden oluşturulacaktır.

Piaget’e göre dengelenme sürecinin gelişimi aşağıdaki şekilde gösterilebilir.


Leave A Reply