Søren Kierkegaard Kimdir? Danimarkalı Varoluşçu Filozofun Hayatı ve Eserleri

0

Søren Kierkegaard kimdir? Danimarkalı yazar ve varoluşçu filozof olan Søren Kierkegaard’ın hayatı, eserleri ve felsefesi hakkında bilgiler.

Søren Kierkegaard

Kaynak : wikipedia.org

Tam adı Søren Aabye Kierkegaard‘dır. Danimarkalı yazar, felsefecidir. 1813 yılında Kopenhag’da doğmuş yine aynı yerde 1855 senesinde hayata gözlerini yummuştur. Dinsel bir eğitim aldığı okul sıralarında bile öğretim ilkelerine, kurum düzenlerine karşı çıkan tavırlar aldı. Yurt dışına yaptığı ilk gezisi olan Berlin gezisinde Schelling’in (1775 – 1854) “Mitoloji ve Vahiy Felsefesi” derslerini izledi (1841 sonrası). Aynı yıl Begriffder İronie (Alay Kavramı) adlı teziyle doktorasını tamamladı. Bundan sonraki on beş yılında otuz kadar kitap çıkardığı ama çoğunda takma ad kullandığı belirtilir (1840- 1855).

Advertisement

Yaşamı boyunca nispeten izole olmasına rağmen, ölümünden sonra eserleri Almanca’ya çevrildiğinde son derece etkili oldu. Bazen “varoluşçuluğun babası” olarak adlandırılan eserleri, zamanın baskın Hegelci felsefesine (ve Danimarka’daki devlet kilisesine) bir tepkiyi temsil eder ve modern varoluşçuluğa zemin hazırlar. Karl Jaspers (1883 – 1969) ve Martin Heidegger ve daha sonra Jean-Paul Sartre gibi erken varoluşçu düşünürler, kapsamlı bir şekilde Kierkegaard’ın umutsuzluk ve özgürlük analizinden yararlandılar.

Bununla birlikte, Karl Marx‘tan Theodor Adorno’ya (1903 – 1969) ve Ludwig Wittgenstein‘a kadar geniş bir yelpazedeki diğer filozoflar da Danimarkalı ustanın düşüncesine büyük saygı duyduklarını ifade ettiler. O, yaşam boyu kendini adamış bir Lutherandı ve dini inancın akıl, akıl veya doğal teolojiden ziyade inanca veya vahye dayandığı görüşü olan fideizm doktrininin önde gelen bir destekçisiydi.

En önemli eseri Euten Eller‘de (Ya., ya da…) esteki yaşamla töresel yaşamı karşılaştırıp yeni bir esinle hepsinin üstünde dinsel yaşamın varlığını savunduğu ileri sürülür (1843). Zekası ve alaycılığıyla tanındığı Kopenhag’daki felsefe ve estetik öğrenimini ilahiyatı bitirerek yönlendirmesi, kişiliğindeki dönemeçleri gösterir. İlk eserlerini oluşturan felsefe eserlerinde Hegel’e karşı durmayı denedi, yukarıda anılan yaşamın üç aşamasının değerlerini tartıştı. Özünü yitiren insanın bunalıma düşmesini gerektirdiğini ileri sürerek yalnızlık, sıkıntı ve yazgı üzerinde durdu. Çelişkilerle dolu yaşamdaki insan yalnızlığı ve bunalım (hepsini kendisinde yaşadığı bellidir) nasıl yeni bir inançla giderilebilir sorusuna cevap aradı. Böylece arayarak, tartışarak çekişerek, bunalarak, mutsuz kalarak, Hıristiyanlığı felsefe sayan ilahiyatçılarla kavgaya girişerek… çağımızda insanı bunalıma iten bütün baskılara karşı koymanın ilk sözcüsü sayıldı. Varoluşçu felsefe onda kendisine yarayan kaynaklar buldu.

Başlıca eserleri: Forforens Daghog (Baştan Çıkaranın Güncesi) 1843, Om Begrebet Angest (Sıkıntı Kavramı) 1844, Stadier Paa Livets Vei (Yaşamdaki Aşamalar) 1845, Einübung im Chiristintum (Hıristiyanlık Öğretisi) 1950 vb.

Advertisement

Hayatı

Søren Kierkegaard (Anglikan telaffuzunda KEER-ka-gard olarak telaffuz edilir) 5 Mayıs 1813’te Danimarka’nın başkenti Kopenhag’da varlıklı bir ailede dünyaya geldi. Babası Michael Pedersen Kierkegaard, zengin, kendi kendini yetiştirmiş bir adamdı, son derece zeki ama düşünceli, endişeli ve derinden dindardı, gençliğinin kişisel günahları aracılığıyla Tanrı’nın gazabını kazandığına inanıyordu. Annesi Ane Sørensdatter Lund, ilk karısının ölümü üzerine Michael ile evlenmeden önce hizmetçi olarak çalışmıştı ve çok az resmi eğitim almış sessiz, mütevazı, mütevazı bir figürdü.

Søren yedinci ve son çocuktu: Yedi çocuktan beşi genç yaşta öldü (babaları günahları için basit bir ceza olarak gördü), ancak Søren ve ağabeyi Peter Christian Kierkegaard (etkili bir Lutheran piskoposu olacak) babasının iddialarına asla inanmadı. Babasının ara sıra dinsel melankolisine ve çocuklarına yüklediği ağır suçluluk yüküne rağmen, Kierkegaard, düşünceli varlığı eserlerinde görülebilen babasıyla yakın bir bağ paylaştı.

Kierkegaard, ailenin zenginliğine rağmen oldukça katı bir Lutheran ailesinde yetiştirildi. 1830’da Kopenhag Üniversitesi’nde teoloji okumadan önce Latince ve tarih alanında uzmanlaştığı Kopenhag’daki prestijli Yurttaşlık Fazilet Okulu’nda klasik bir eğitim aldı. Ancak üniversitede daha çok felsefe ve edebiyata yöneldi. felsefi yazılar her zaman oldukça bilinçli bir şekilde edebi ve ayrıntılıydı. Üniversitedeki ilk yıllarında, babasının 1838’deki ölümüne kadar, nispeten perişan bir zamandan sonra, 1841’de doktora eşdeğeri ile mezun oldu, eğitimini, sonraki yaşamını ve ilk eserlerinin yayınlanmasını finanse etti. babasından kalan mirasından

1837’de Kierkegaard, Danimarkalı bir milletvekilinin kızı olan Regine Olsen ile tanıştı ve aşık oldu. 1840’ta ona evlenme teklif etti, ancak bir yıldan kısa bir süre sonra melankoli ve depresyon döneminde gizemli bir şekilde nişanı kesti. Regine daha sonra evlendi ve Danimarka’dan ayrıldı, ancak Kierkegaard’ın ilham perisi ve hayatının aşkı olarak kaldı.

Muhtemelen en büyük eseri “Oither/Veya“, Kierkegaard’ın Berlin‘deki kısa süreli konaklamalarından biri sırasında (İsveç’e yaptığı kısa bir gezi dışında tek yurtdışı gezileri) 1842’de yazılmış ve 1843’te yayımlanmıştır. “Korku ve Titreme” 1843’ün sonlarında yayınlandı, ardından Georg Hegel‘in popüler felsefesini eleştiren bir dizi makale yayınlandı. Danimarkalı hiciv gazetesi “The Corsair“deki bazı olumsuz eleştirilere karşı oldukça soğukkanlı tepkisi, Kopenhag sokaklarında sözlü tacize, sosyal dışlanmaya ve hatta alaya yol açtı.

1846’dan başlayarak, Kierkegaard’ın odak noktası Hegel eleştirisinden Hıristiyanlığın ikiyüzlülüğünün (yani Hıristiyanlıktan ziyade kilisenin kurumu ve toplumunun uygulanan dininin) ve modernitenin ve onun yüzeysel ve tarafsız vizyonunun eleştirisine kaydı. genel olarak dünyanın. Kierkegaard’ın son yıllarında, 1848’den itibaren, bilimsel çalışmalar, gazete makaleleri ve kendi yayınladığı bir dizi broşür aracılığıyla Danimarka Devlet Kilisesi’ne sürekli bir edebi saldırı başlattı.

Advertisement

Kierkegaard, 11 Kasım 1855’te Kopenhag’daki Frederik Hastanesinde, muhtemelen çocukken bir ağaçtan düşme sonucu oluşmuş olan bir komplikasyonun uzun yıllar sonra yarattığı etkilerden dolayı hayat veda etti.


Leave A Reply